Dutch Fort of Elephant Pass – යාපනය අලිමංකඩ බලකොටුව

RATE THIS LOCATION :1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars Be the first to rate
Loading...
 View of the Elephant Pass Fort from the lagoon before it was destroyed post 1984. (Source: The Dutch Forts of Sri Lanka – The Military Monuments of Ceylon by W.A. Nelson)
View of the Elephant Pass Fort from the lagoon before it was destroyed post 1984.
(Source: The Dutch Forts of Sri Lanka – The Military Monuments of Ceylon by W.A. Nelson)

Currently Elephant Pass is synonymous with death and destruction. Many a battle has been fought in this narrow stretch of land that connects the Jaffna peninsula to the mainland. Thousands have died on either side of the ethnic divide fighting for this strategic piece of real-estate. The significance of Elephant Pass was identified centuries before it became a death ground for Sri Lankan youth in the recent past.

The Dutch were the first to erect a fort here. It was more like a stockade or a watch post. Though well fortified and built with strong defenses the extent of the fortifications were much smaller to that of Galle or Jaffna forts. For a better known comparison the fortification at Elephant Pass can be compared to the Star Fort at Matara. Elephant Pass fort was part of an elaborate defensive structure that was meant to protect the Jaffna peninsula. On the southern edge of the peninsula it stood along with two other such forts that were linearly situated across the “neck” of the narrow peninsula. Elephant Pass was the southern most fortification out of these forts. Three miles north east from Elephant Pass in the general area of Iyakachchi was situated the second fortification called Pas Beschutter. Further to the north east from this point was the third Dutch fortification named Pas Pyl.

The purpose of the three forts was to protect Dutch interests in the Peninsula from attacks originating in the Vanni mainland. Though the Jaffna Peninsula was an important trading and administrative hub for the Dutch, the mainland of the Wanni was barely in their grasp. At times it was under the jurisdiction of the Kandyan Kings. But mostly the Wanni region was ruled by semi autonomous chieftains who paid tribute to either the Governor of Jaffna or the Kandyans. These Wanni chieftains were unpredictable and needed to be kept in place to ensure business in Jaffna was uninterrupted. In the time of the Dutch, as it had been for centuries before, the main commodities of the north were elephants and pearls.

In fact Elephant Pass is assumed to have got its name due to the pachyderms being herded towards Jaffna from the mainland for export. Dutch records indicate that elephants that were abundant in the Wanni area were captured through Kraals and then herded to Jaffna. The point at which these herds crossed the Jaffna lagoon later became known as Elephant Pass.

In addition to elephants, pearls were the other valued commodity coming out of the Northern Province. Since the time of the Anuradhapura Kings, pearls have been harvested from the coast of mainland Mannar. Though most of the produce of the pearl banks were exposited by the Dutch through Mannar, a certain portion of the goods were transported to Jaffna. Along with the elephants, pearls and other commodities that were destined for India were mainly shipped through Jaffna. Therefore protecting the Jaffna peninsula was of vital importance for the Dutch not only for their military survival in the region but for trade.

Until the outbreak of terrorist violence in 1983 the fort of Elephant Pass relatively well preserved even though the forts named as Pas Beschutter and Pas Pyl by the Dutch had long disappeared. The Elephant Pass fort in contrast was still standing and partially utilised as a guest house.

The original fort was built around 1760 on the banks of the Jaffna lagoon. It consisted of two well fortified bastions. Each bastion was armed with four cannons making the fort a formidable eight gun fortress. Though small in size the Fort at Elephant Pass would have been an efficient deterrent to any foe making their way towards Jaffna from the mainland. In the later years, the portion of the rampart had been dismantled to accommodate the guest house. However the bastions that had stood at over 15 feet had still been well preserved. This was before the outbreak of the ethnic violence in the country. Since then Elephant Pass has witnessed some of the most intense battles of the conflict. As a result of this violence the fort that was built by the Dutch and preserved for over two centuries was destroyed.

A map of Elephant Pass Fort
A map of Elephant Pass Fort
All what remains of the fort and the rest house
All what remains of the fort and the rest house

වර්තමානයේ යාපනයේ අලිමංකඩ යන නාමය මරණයට හා විනාශය මතක් කරවන්නකි. යාපනය අර්ධද්වීපය ප්‍රධාන භූමියට සම්බන්ධ කරන මෙම පටුතීරය තුළ පසු ගිය වකනානුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ හමුදාවේ හා එල්.ටී.ටී.ඊ. ත්‍රස්තවාදී හමුදාවේ බොහෝ තරුණයන් දිවි පිදූ ප්‍රදේශයකි. ප්‍රදේශයේ යුද්ධෝපාය වැදගත්කම ත්‍රස්තවාදීන් පමනක් නොව ශතවර්ෂ ගණනකට පෙරද හඳුනාගෙන තිබේ.

මෙහි මුලින්ම බලකොටුවක් ඉදිකරන ලද්දේ ලන්දේසීන් විසිනි. එය ප්‍රධාන වශයෙන් ආරක්ෂක මුර කපොල්ලක් ලෙස භාවිතා විය. මෙය ආරක්‍ෂාකාරීව හා ශක්තිමත්ව ගොඩනඟා තිබුණද, මෙම බලකොටුවේ ප්‍රමාණය ගාල්ලේ හෝ යාපනයේ බලකොටුවලට වඩා බෙහෙවින් කුඩා විය. සංසන්දනයක් ලෙස අලිමංකඩ බලකොටුව මාතර තරු කොටුව හා සැසඳිය හැකිය. අලිමංකඩ බලකොටුව යාපනය අර්ධද්වීපය ආරක්ෂාව සඳහා ඉදිකරන ලද සම්මිශ්‍ර ආරක්ෂක උපක්‍රමයක කොටසක් විය. අර්ධද්වීපයේ දකුණු මායිමේ පටු තීරය හරහා රේඛීයව පිහිටා ඇති තවත් බලකොටු දෙකක් සමඟ එය නැගී සිටියේය. මෙම බලකොටුවලින් වඩාත්ම දකුණින් පිහිටි බලකොටුව අලිමංකඩය. අලිමංකඩ සිට සැතපුම් තුනක් ඊසාන දෙසින් ඉයකාච්චි ප්‍රදේශයේ දෙවන බලකොටුව වන පැස් බෙස්චුටර් පිහිටා ඇත. මෙම ස්ථානයේ සිට ඊසාන දෙසින් පිහිටි තුන්වන ලන්දේසි බලකොටුව වූයේ පැස්  පයිල් ය.

බලකොටු තුනේ අරමුණ වූයේ ප්‍රධාන භූමියෙන් එනම් වන්නියෙන් ඇතිවිය හැකි ප්‍රහාර වලින් යාපන අර්ධද්වීපය ආරක්ෂා කිරීමයි. යාපන අර්ධද්වීපය ලන්දේසීන්ගේ වැදගත් වෙළඳ හා පරිපාලන කේන්ද්‍රස්ථානයක් වුවද, වන්නිය ඔවුන්ගේ ග්‍රහණයට හසු නොවීය. විටෙක එයමහනුවර රජවරුන්ගේ බල සීමාව යටතේ විය. එහෙත් බොහෝ විට වන්නි කලාපය පාලනය කරනු ලැබුවේ මහනුවර සිට ලංකාව පාලනය කල රජුට බදු ගෙවූ යාපනයේ අර්ධ ස්වාධීන පාලකයන් විසිනි. මෙම වන්නි පාලකයන්ගේ අනපේක්ෂිත ක්‍රියාකලාපයන් නිසා යාපනයේ ව්‍යාපාර අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාම සහතික කිරීම සඳහා මෙම බලකොටු අවශ්‍ය විය. තබා ගත යුතුව තිබුණි. මීට සියවස් ගණනාවකට පෙර මෙන්ම ලන්දේසී පාලණ කාලයේදීද උතුරේ ප්‍රධාන වෙළඳ භාණ්ඩ වූයේ අලි සහ මුතු ය.

අලිමංකඩට නම ලැබී ඇතැයි උපකල්පනය කරනුයේ අපනයනය සඳහා ප්‍රධාන භූමියේ සිට යාපනයට අලි ඇතුන් යවා ඇත්තේ මෙම මංකඩ හරහා බැවිනි. ලන්දේසි වාර්තාවල දැක්වෙන්නේ වන්නි ප්‍රදේශයේ බහුල වූ අලි ගාල් කිරීම් හරහා අල්ලා ගත අලීන් යාපනයට ගෙන ගිය බවයි. මෙම අලි යාපනය කළපුව තරණය කළ ස්ථානය පසුව අලිමංකඩ ලෙස හැදින්විය.

අලි ඇතුන්ට අමතරව, උතුරු පළාතෙන් පිටතට එන අනෙක් වටිනා වෙළඳ භාණ්ඩ අතර මුතු ද විය. අනුරාධපුර රජවරුන්ගේ කාලයේ සිට මන්නාරම් වෙරළ තීරයේ සිට මුතු අස්වැන්න නෙළා තිබේ. ලන්දේසීන් විසින් මන්නාරම් වෙරළේ මුතුපර පාලනය කරද මෙම මුතු වලින් යම් කොටසක් ඔවුන් අලි ඇතුන් සමග යාපනයට ප්‍රවාහනය කළහ. මේවා යාපනය හරහා ඉන්දියාවට වෙනත් භාණ්ඩ සමගින්ව නැව්ගත කරන ලදී. එබැවින් යාපනය අර්ධද්වීපය ආරක්ෂා කිරීම ලන්දේසීන්ට කලාපයේ හමුදාමය පැවැත්මට පමණක් නොව වෙළඳාමට ද වැදගත් විය.

1983 දී ත්‍රස්තවාදී ප්‍රචණ්ඩත්වය පැතිරෙන තුරුම ලන්දේසීන් විසින් පැස් බෙස්චුටර් සහ පැස් පයිල් ලෙස නම් කරන ලද බලකොටු අතුරුදහන් වී තිබුණද අලිමංකඩ බලකොටුව සාපේක්ෂව හොඳින් ආරක්ෂා වී තිබිණි. එය අර්ධ වශයෙන් රජයේ තානායමක් ලෙස භාවිතා කොට ඇත.

අලිමංකඩ මුල් බලකොටුව 1760 දී පමණ යාපනය කළපුවේ ඉවුරේ ඉදිකර තිබේ. එහි ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවන් දෙකක හොඳින් සන්නද්ධ වූ මුර අට්ටාල දෙකක් තිබිණි. සෑම මුර අට්ටාලක්ම කාලතුවක්කු හතරකින් සන්නද්ධ වූ අතර බලකොටුව තුවක්කු අටක් සහිත බලකොටුවක් විය. ප්‍රමාණයෙන් කුඩා වුවද මෙම අලිමංකඩ බලකොටුව ප්‍රධාන භූමියේ සිට යාපනය දෙසට ගමන් කරන ඕනෑම සතුරෙකුට ජයගත යුතු බාධකයක් විය. පසුකාලීනව, තානායම සැදීම සඳහා බලකොටුවේ කොටසක් කඩා දමා තිබුණි. එසේ වුවද අඩි 15 කට වඩා වැඩි උසකින් යුත් බලකොටුව හොඳින් ආරක්ෂා වී තිබුණි. මේ රටේ ජනවාර්ගික ප්‍රචණ්ඩත්වය පුපුරා යාමට පෙරය. නමුත් ඉන්පසුව අලිමංකඩ මෙම ත්‍රස්තවාදී යුද්ධයේ මහා සටන් කිහිපයක්ම අත් දුටු අතර එහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස ලන්දේසීන් විසින් ඉදිකරන ලද සියවස් දෙකකට වැඩි කාලයක් ආරක්ෂා බලකොටුව විනාශ විය.

Also See

Map of  Elephant Pass (only the location)

ගූගල් සිතියම් පහලින් - Please click on the button below to load the Dynamic Google Map -
.

The map above also shows other places of interest within a approximately 20 km radius of the current site. Click on any of the markers and the info box to take you to information of these sites

Zoom out the map to see more surrounding locations using the mouse scroll wheel or map controls.


Driving Directions to Elephant Pass

Route from Colombo to Elephant Pass

Though : Putlam – Anuradhapura
distance : 360 km
Travel time : 8 hours
Driving directions : see on google map

© www.amazinglanka.com

 

Tagged with: , ,