දැදුරු ඔය පුරාණ දෝරදත්තික අමුණ – Ancient Doradaththika Amuna on Daduru Oya

RATE THIS LOCATION :1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5.00 out of 5)
Loading...
පුරාණ දෝරදත්තික අමුණ ඉදිකර තිබුන ස්ථානය
පුරාණ දෝරදත්තික අමුණ ඉදිකර තිබුන ස්ථානය
මූලාශ්‍රය :පුරාණ දෝරදත්තික අමුණ. Ancient Ceylon. 2005

ශ්‍රී ලංකාවේ ශිෂ්ටාචාරය මුල සිටම ගොඩනැගුනේ වාරි ශිෂ්ටාචාරයක් ලෙස. කුඩා පද්ධති වලින් ආරම්භ වුනු වැව්  ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1 වන සියවස් වනවිට සංකීර්ණ වාරි පද්ධති බවට පත්විය . පොලොන්නරුව යුගයේ මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමා (1153-1186) ලංකාවේ පිරිහෙමින් තිබූ වාරි කර්මාන්තය හිනි පෙත්තට ගෙන ඒමට සමත් උනා. C .W. නිකලස් (Nicholas) මහතා 1954 දී චූලවංශය භාවිතා කරමින් පරාක්‍රමබාහු රජතුමා අලුතින් තැන වූ හෝ පිළිසකර කළ හෝ වාරි කර්මාන්ත පිළිබඳ සංඛ්‍යා මෙසේ පෙළගස්වයි.

  • මහ වැව් – 163
  • සුළු වැව් – 2376
  • අමුණු – 165
  • ඇළවල් – 3910
  • ගල් සොරොව් – 341
  • අලුත්වැඩියා කරන ලද බිඳුනු තැන් – 1753

පරාක්‍රමබාහු කුමරා දක්ඛිණ දේශය පාලණය  කල සමයේ ඔහු විසින් දැදුරු  ඔය හරහා අමුණු 3 ක් බඳවා ඇළ  මාර්ග වෙත ජලය හරවා ප්‍රදේශයේ කෙත්වතු සරුසාර කලබව චූලවංශය (68 පරිච්චේදය 32-38) සඳහන් කරයි. මෙම අමුණු 3 නම්;

  1. කොට්‌ඨබද්ධ අමුණ
  2. සූකරනිඡ්ජර අමුණ
  3. දෝරදත්තික අමුණ

දිවයින එක්‌සත් කළ පසු මීට අමතරව  පසුව  “ජඡ්ජර නඡ්ජර” නමින් තවත් අමුණක්‌ දැදුරු ඔයේ ඉදිකළ බව ද චූලවංසයේ සඳහන් වේ.

හක්වටුනා ඔය (සක්වඩමන) සහ කිඹුල්වානා ඔය එක්වන ස්ථානයේ සූකරනිඡ්ජර අමුණ ද ඒ හා සම්බන්ධව ඇළක් පරාක්‍රමබාහු කුමරු තැනූ බව චුලවංශය විස්තර කරයි. මෙම ජලය පසුව මහගලක ජලාශයට (අද තලගල්ල ජලාශයට) ගෙන යන ලදී. එමගින් ඔහු සූකරනිඡ්ජර අමුණ සහ ජලාශය අතර ප්‍රදේශය වගා කර ඇත. ඔහු දෝරදත්තික හි දැදුරු ඔය හරහා අමුණක් ඉදිකර ඇති අතර, දෝරදත්තික සිට සූකරනිඡ්ජර අමුණ දක්වා ප්‍රදේශය දෝරදත්තික අමුණේ ජලය භාවිතා කරමින් වගා කොට ඇත. මේ අනුව, දෝරදත්තික අමුණ පිහිටා ඇත්තේ සූකරනිඡ්ජර අමුණට ඉහළින් ය.

ඉක්බිති සක්වඩමන, කිඹුල්වාණය යන මේ ගංගාවල සම්ශේද ස්ථානයෙහි රජ තෙමේ යට කියන ලද පරිද්දෙන් ඌරු දොළ නම් වූ තැන බඳවා එහිද මොව් ඇලක් පවත්වා ඒ ඌරු දොළ මොව් වලින් ජලය මාගල් වැව හෙලා එහිද සුන්බුන් තැන් ඉතිරි නොකට බඳවා දිය බැහැර මාර්ගයන්ගේ බස යන ජලය පෙරටු කොටගෙන පූර්ව ප්‍රමාණයෙන් වැඩි වූ දිය බැස වැටීමද කරවා එතැන් පටන් ඌරු දොළ දක්වා කත කරවා එහිද වී රැස් කළේය. හේ තෙමේ දැදුරු ඔය මැර දොරාදත්තික නම් තැන දිය බස්නාවක් ද මහා ඇලක් ද කරවා ඌරු දොළ දක්වා ද කෙත් කරවා එසේ එහි ද ධාන්‍ය රාශිය රැස් කළේය.

මහාවංශය සිංහල – (මහාවංශය + චුලවංශය එකතුවක් )

සී. ඩබ්ලිව්. නිකලස් මහතා A CONCISE HISTORY OF CEYLON කෘතියේ මෙම අමුණ හක්වටුන්න ඔය සහ කිඹුල්වානා ඔය එක්වන දෙමෝදර පිහිටා ඇතිබවත් මෙහි ඇල  මාර්ගය තලගල්ල වැවට ජලය සැපයු බවත් පවසයි. තලගල්ල වැවෙන් වාන් දමන ජලය නැවත එබවලපිටියට ඉහළින් දැදුරු ඔයට නැවත එක්කර තිබු බවත් එම ජලය නැවතත් රඳවා මාගල් වැවට හරවන ලද බව පවසයි.

පුරාණ දෝරදත්තික අමුණ සහ පුරාණ ඇළ මාර්ගය.
පුරාණ දෝරදත්තික අමුණ සහ පුරාණ ඇළ මාර්ගය.
මූලාශ්‍රය :පුරාණ දෝරදත්තික අමුණ. Ancient Ceylon. 2005
පුරාණ දෝරදත්තික අමුණ ඉදිකර තිබුන ස්ථානය
පුරාණ දෝරදත්තික අමුණ ඉදිකර තිබුන ස්ථානය
මූලාශ්‍රය :පුරාණ දෝරදත්තික අමුණ. Ancient Ceylon. 2005

රජරට විශ්ව විද්‍යාලයේ කථිකාචාර්ය චන්දන රෝහණ විතානාච්චි මහතා පුරාණ දෝරදත්තික  අමුණ දැදුරු ඔයේ ගල් රෑන නම් වූ ස්ථානයේ තිබූ  බව විශ්වාස කරයි. ගල් රෑන පිහිටියේ හක්වටුවාන ඔය සහ කිඹුල්වානා ඔය දැදුරු ඔයට සම්බන්ධ වන දෙමෝදර නම්වූ  ස්ථානය ආසන්නයේ දීය.  විතානාච්චි මහතා මෙම ස්ථානය ගවේෂණය කර මෙහි පුරාණ අමුණක සාක්‍ෂිද ඊට ඉහලින් පිහිටා ඇති, ඉන් පාහල  ප්‍රදේශයේ කුඹුරු සඳහා ජලය සපයන ඇළද සොයාගෙන ඇත.

ගල් රෑන  ස්ථානයේ දැදුරු  ඔය මීටර 110ක් පමණ පළල් වේ.  මෙහි මැදින් ගල් තලාවක් ඇති අතර ඔයේ ජලය දකුණු හා වම් ඉවුරු දෙපසින් ගලා යයි. අමුණේ සියලුම නටබුන් ඇත්තේ වම් ඉවුර ප්‍රදේශයේ පමණි. මේවායින් බොහොමයක් ස්වභාවික ගලේ කැපුම්ය . දකුණු ඉවුරේ අමුණේ නටබුන් හෝ එකද සලකුණක් නොමැත. මෙම හේතූන් නිසා අමුණ ඉදි කරන කාලයේදී මෙම ස්ථානය දැනට වඩා පටු බව මහතා උපකල්පනය කරයි. වසර දහස් ගණනක් තුල මෙම ඔයේ ගමන් මග වෙනස්වීමෙන් මෙම ප්‍රදේශය දකුණු ඉවුරෙන් පුළුල් වී මැද ඇති ගල් තලාව මතුවී ඇති බව ඔහු උපකල්පනය කරයි. මෙම කරුණ ප්‍රදේශවාසින්ද පවසන අතර ඔවුන් පවසන්නේ ඉවුරැ  පළල්  වීමට හේතුව අධික ලේස වැලි ගොඩ දැමීම බවයි.

වම් ඉවුරේ සිට මැද  ගල්තලාවේ දකුණු කෙලවර දක්වා මීටර 16ක් පමණ ඇත. පුරාණ  අමුණ පිහිටා තිබී ඇත්තේ මේ අතරය. වම්  ඉවුරේ ස්වභාවික ගල්තලාව මත පඩිපෙලක ආකාරයේ කැපුමක් ඇත. පඩි 4 කපා  ඇති මෙම කැපුමේ දිග මීටර 4.33 වේ. පළමු පඩිය සෙන්ටිමීටර 25 දිගය. දෙවැන්න සෙන්ටිමීටර 295ක්තෙ, වැන්න සෙන්ටිමීටර 66 ක් හා අවසාන පඩිය සෙන්ටිමීටර 47ක් දිගය. මේවායේ පළල සෙන්ටිමීටර 28කින් ආරම්භවී සෙන්ටිමීටර 47කින් අවසාන වේ. මෙම කැපුමෙන්  ගල් තලාව සමතලා කර අමුණේ ගල් කුට්ටි පහතට ලිස්සා  යාම නවත්වා ඇත. ගල්තලාවේ ජලයට යට වන ප්‍රදේශයේ සෙන්ටිමීටර 10ක්   හා 12ක්  ගැඹුරු සිදුරු 2ක් කපා ඇත. ගල්තලාව පහලම කොටසෙහි විශාල ගල් පුවරුවක් රැඳවීමට හැකිවනසේ කැපුමක් පවතී. මෙම කැපුමෙහි රඳවාලියහැකි  ප්‍රමාණයේ ගල් පුවරුවක් ඊට පහලින් රැඳී තිබේ.

මෙවන් කැපුම් සලකුණු හා සිදුරු ඔය හරහා විවධ ස්ථාන වල දැකිය හැක. මේවා ගල් පුවරුවල ස්ථායීතාව සඳහා භාවිතා කර ඇත. මෙම අමුණෙන් ගැලවී ගිය පුවරු කිහිපයක් ඔය පහළින් විසිරී තිබෙනු දක්නට ඇත.  මේ අනුව දෝරදත්තික අමුණ සැදීමට ටොන් 15-20 පමණ ප්‍රමාණයේ ගල් පුවරු භාවිතා  කර ඇතිබව පෙන්නුම් කරයි.

අමුණේ සිට මීටර 80ක් පමණ ඉහලින් ජලය හරවා යවන ලද ඇළ  මාර්ගය පිහිටා තිබේ. වර්තමානයේ මෙම අල “කැප්  ඇළ ” නමින් හැඳින්වේ. මෙම ඇලේ මීටර් 300ක් පමණ ගිය විට තරමක් වයඹ දෙසට හැරී ගමන් කරයි. මෙම ඇළේ ආරම්භක ඉවුරු දෙපස බෙහෙවින් සෝදාපාලුවට ලක්වී ඇත. මෙම ඇළ සාමාන්‍යයෙන් මීටර 6 පමණ පළල වන අතර මීටර් 5ක් පමණ ගැඹුරු ය.

වර්තමානයේ දී මෙම ඇළ සැතපුමක් පමණ දුර ගමන් කොට පලුගස් ඇළ හෙවත් කටුවන්නාව ඇළ හා සම්බන්ධ වෙයි එතැන් පටන් තව සැතපුමක් පමණ ගමන් කොට  වර්තමාන රිදීබැඳි අමුණට ඉහළින් එකතුවේ. නිකලස් මහතා සඳහන් කර ඇති අලගල්ලේ වැව අභාවිතයට ගොස් ඇත.  එම වැවට ජලය සැපයූ ඇළ  මාර්ගයද වර්තමානයේ සොයාගත නොහැක.


The civilization of Sri Lanka was a an irrigation based civilization from the beginning. Reservoirs, which started with small tank systems, became complex irrigation systems by the 1st century AD. King Parakramabahu the Great (1153-1186) during the Polonnaruwa period was able to bring the declining irrigation systems in Sri Lanka back to to the forefront. C .W. Nicholas, referring the Culavamsa in 1954, lists the figures of the newly established or renovated irrigation industry by King Parakramabahu as follows:

  • Major reservoirs – 163
  • Minor reservoirs – 2376
  • Anicuts (Amunu) – 165
  • Canals – 3910
  • Stone sluice – 341
  • Repaired broken places – 1753

The Culavamsa (Chapter 68, chapters 32-38) states that during the reign of Southern Sub Kingdom, Prince Parakramabahu, had built 3 Amunas across Deduru Oya, diverted water to canals and cultivated the fertile fields in the area (Chapter 68, chapters 32-38). These 3 anicuts are;

  • Kottabaddha Amuna (කොට්‌ඨබද්ධ අමුණ)
  • SukaranijjharaAmuna (සූකරනිඡ්ජර අමුණ)
  • Doradattika Amuna (දෝරදත්තික අමුණ)

The Culavamsa also states that after the unification of the island under one rule he built another amuna called ‘Jajjara Najjara‘ (ජඡ්ජර නඡ්ජර) was built on the Deduru Oya.

Culavamsa describes how Prince Parakramabahu bult the Sukaranijjhara Amuna at the place where the Hakwatunna Oya (Sankhavaddhamanaka) and Kimbulwana Oya (Kumbhilavina) met and built a canal. This water was then carried to Mahagallaka Reservoir (today Thalagalla Reservoir). He has cultivated the area between the Sukaranijjhara Amuna and the reservoir. He also built a amuna in the middle of the Jajjara River (now Daduru Oya) at Doradattika and cultivated the area from Doradattika to Sukaranijjara Amuna using the waters of Doradattika Amuna. Thus, the Doradattika Amuna should be located above the Sukaranijjara Amuna.

‘Hereupon at the place of union of the two rivers Sankhavaddhamanaka and Kumbhilavina the Sovereign had the place Sukaranijjhara dammed up in the aforesaid way and likewise a canal laid down. He had the water from there carried to the Mahagallaka tank and after he had dammed up everything
there that was decayed and ruined, having first cleared out the drainage canals, he built a weir of larger proportions than before. From this place as far as Sukaranijjhara he had fields made and collected in this way stocks of grain. In the middle of the Jajjara river at the place Doradattika he built a dam and a large canal and also from there as far as Sukaranijjhara he had fields made and brought together a large quantity of corn…. ”

Cūlavaṃsa being the more recent part of the Mahāvaṃsa – Part I (1929)

Mr C. W.W. Nicholas states in his book, A CONCISE HISTORY OF CEYLON that this amuna is located at the juncture of Hakwatunna Oya and Kimbulwana Oya and that the canal here supplies water to Thalagalla Reservoir. It is said that the water spilled from the Thalagalla Reservoir had been added back to the Deduru Oya above Ebawalapitiya and the water was diverted back to the Magal Reservoir.

Dr. Chandana Rohana Vithanachchi of Rajarata University believes that the ancient Doradattika Amuna was located at a place called “Gal Rena” in Deduru Oya.“Gal Rena” is located near the place called Demodara which connects Hakwatuwana Oya and Kimbulwana Oya to Deduru Oya. Mr. Vithanachchi explored this place and found the evidence of the ancient amuna here and the canal which supplies water to the paddy fields above it.

The Deduru Oya at the “Gal Rena” is about 110 meters wide. There is a rock bed in the middle and the water stream flows on both the right and left banks. All the ruins of the anicut are seen in the left bank area only. Most of these are cuts on natural rock. There is no sign of the ruins of the amuna on the right bank. For these reasons, Mr. Vithanachchi assumes that the site was narrower at the time of the construction of the amuna. He hypothesizes that the course of the stream has changed over thousands of years, and that the area has expanded from the south bank to a rocky plateau in the middle. Locals also say that the reason for the widening of the banks is the excessive sand mining in the area.

It is about 16 meters from the left bank to the right edge of the rock at the the center. The ancient amuna was located in the middle of this. There is a stair-like incision on the natural rock on the left bank. The length of this cut, which is cut in 4 steps, is 4.33 meters. The first step is 25 cm long. The second is 295 cm long, the second is 66 cm long and the last step is 47 cm long. These start at 28 cm wide and end at 47 cm. The rock has been cut and flattened this way to avoid blocks of stones sliding a way. Two holes 10 cm and 12 cm deep were cut in the submerged area of ​​the rock. There is a cut in the lower part of the rock to support a large slab of stone. A slab which would have fitted to this cut can be seen down stream.

Such cut marks and holes can be seen in various places across the stream. These have been used for the stability of stone slabs. Several surviving slabs of rocks can be seen scattered down the stream. From these it can be seen that 15-20 ton stone slabs had been used to make the Doradattika Amuna.

The diversion canal is located about 80 meters above the Amuna. Today, these tubers are called “Cap Ela“. After about 300 meters, the canal turns slightly northwest. The original banks of the canal have been severely eroded. The canal is about 6 m wide and 5 m deep.

Today, this canal travels for about a mile and joins the Palugas Ela also known as Katuwannawa Ela. The Thagalle reservoir mentioned by Mr. Nicholas has been neglected and destroyed. The canal that supplied water to this reservoir cannot be found at present.

ආශ්‍රිත ලිපි හා ග්‍රන්ථ

  1. විතානාච්චි, චන්දන රෝහණ, 2005, පුරාණ දෝරදත්තික අමුණ. Ancient Ceylon. 2005. No. 18, p. 69-81.
  2. PARANAVITHANA, S and NICHOLAS, C.W., 1961, A CONCISE HISTORY OF CEYLON. Colombo : CEYLON UNIVERSITY PRESS.
  3. Geiger, Wilhelm., 1998. Cūlavaṃsa being the more recent part of the Mahāvaṃsa – Part I (1929). 1st ed. New Delhi: J. Jetley.
  4. මහාවංශය (සිංහල), 2010. , 1. Buddhist Cultural Center.
  5. මහා පරාක්‍රමබාහු රජුගේ වාරි කර්මාන්ත, 2012. Divaina [online],

සම්බන්ධ වෙනත් පිටු

පුරාණ දෝරදත්තික අමුණ සිතියම

පාදෙණිය සිට පුරාණ දෝරදත්තික අමුණ

මුළු දුර: කිලෝමීටර 11
ගතවන කාලය  : විනාඩි 20
ගත කිරිය යුතු කාලය : පැය ½ – 1  අතර
රියදුරු දිශාවන් : ගූගල් සිතියමේ බලන්න

පුරාණ දෝරදත්තික අමුණ රියදුරු දිශාවන්


ගූගල් සිතියම් පහලින් - Please click on the button below to load the Dynamic Google Map -
.

ඉහල සිතියමේ මෙම ස්ථානය පමණක් නොව කිලෝමීටර 20ක් ඇතුලත තවත් වැදගත් ස්ථාන ලකුණු වී ඇත. මේ ස්ථාන බැලීමට සිතියම කුඩා කර බලන්න. වැඩි විස්තර සඳහා අවශ්‍ය ස්ථානය මතට මුසිකය ගෙනයන්න. එසේ නැතිනම් click කරන්න.

ගූගල් සිතියම වෙනත් ස්ථාන වලට චලනය කර ගෙනයාමෙන් එම ප්‍රදේශයේ වැදගත් ස්ථාන බලාගත හැක.



© www.amazinglanka.com