Kiripokunahela Monastic Ruins inside the Yala National Park – යාල තුළ සැඟවුණු කිරිපොකුණහෙළ බෞද්ධ නටබුන්

RATE THIS LOCATION :1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (5 votes, average: 2.40 out of 5)
Kiripokunahela Monastic Ruins inside the Yala National Park - යාල තුළ සැඟවුණු කිරිපොකුණහෙළ බෞද්ධ නටබුන්
Kiripokunahela Monastic Ruins inside the Yala National Park – යාල තුළ සැඟවුණු කිරිපොකුණහෙළ බෞද්ධ නටබුන්

Yala National Park, also known as Ruhunu National Park is dotted with Buddhist ruins of the ancient Ruhunu kingdom hidden away in the jungles. These ruins are found on almost every hill top inside this park but rarely vised due to restrictions and lack of any roadways.

After the 13the century, the the dry zone the civilization in the northeastern part of Sri Lanka collapsed and the civilization in this region too fell in line. As a result of the loss of people’s livelihoods due to the war, decease and the devastation of irrigation systems, villages migrated to other areas. Along with this, all the great buddhist monasteries too collapsed. Traces of this great civilisation was eventually swallowed by the jungles of Ruhuna.

After the 19th century, when people began to return to the region, the British colonial government reserved Yala area as a gaming reserve which became a national park after independence. The archaeological sites inside its boundaries formed an effective “archaeological blanket area” inside the park. Even though these sites were shielded and protected by the latter human activities, they have become an easy hunting grounds for treasure hunters where they could exercise their craft unhindered.

Some of the archaeological sites which are found in this area are Kudumbigala, Kiripokunahela, Bambaragasthalawa, Bowattagala, Kongala and Nelumpath Pokuna, Viharagala, Divulanagoda, Dematagala, Athurumithurugala, Kanabisowunge Galge and Thalaguruhela.

Kiripokunahela is an one of the many rocky outcrops with unexplored ruins of a Buddhist Monastery in Kumana also known as Yala East.

In 1974, the Handbook for the Ceylon Traveller reports that Kiripokunahela lies 2 miles from the Okanda entrance to Kumana and jeep track exists upto Kiripokuna, a perennial water source for the hordes of animals that are attracted to it during the dry months. Half a mile north of this water-hole is an extensive flat-topped rocky hill, Kiripokunahela.

The jeep track still exists upto Kiripokuna and rest of the path is a 1.5 km hike through the elephant infested jungle. Kiripokuna is a canoe shaped natural pond about 4 meters long along a rock surface.

The summit of the Kiripokunahela is flat covering about three hectare surface. On one side is a unique oval shaped rock with a drip-ledge to stop rain water seeping in. The floor of the cave is is smooth with small stones slabs. There are several lines of Brahmi inscriptions on the drip-ledge. There is another small water hole in front of the cave. Although any ruins in the cave has been destroyed, there are remnants of an ancient brick wall still to be seen.

The more interesting on this cave are the ancient rock art on the cave walls. Using a clear white paint paste, a leopard facing a man standing on a elephant is painted on the rock surface. There are no indications as to who did these rock art or to which period they belonged to. This area has been home to a tribe of Veddas in the past and many legends are told of these Veddas and their extinction. There are 2 well knowns legends regarding the Veddas of Lenama. The first is the existence and the extinction of “Nittaewo”, the biped humonids in jungles around Panama who were wiped out by trapping all of them in to a cave by Veddas. The second is about the Lenama Leopards, a larger than normal majestic leopard breed only found around Panama area who killed and destroyed the Veddas of Lenama thus facing the same fate as the “Nittaewa“. These two legends were first documented by Hugh Nevill (1847 – 1897). The general legend as to the Lenama Leopards is that they were much bigger and bolder and did not necessarily flee at the sight of a human being.

According to the legend, the Veddas of Lenama had organised a traditional ritual for the deity Kataragama and they had killed a wild boar and used its fat to to light up the event in the night. The deity Kataragama became angry at this had send massive leopards who attacked and killed the whole Vedda community except one family who managed to get on to a rock. The leopards attacked and killed this family too except a boy who managed to escape and fled to a nearby village. Looking at the Veddha Paintings found in the cave of Kiripokunahela some infer that this painting is linked to the legend of the Lenama Leopard and the decimation of the Lenama Veddas by these leopards.

about 200 meters east of Kiripokunahela there are number of caves with drip ledges and a rock boulder linked to the same. There is a rock cut flight of steps to the summit of the bolder where ruins of the stupa built using bricks and stone slabs is found.

Some of the inscriptions on the dripledged caves have been read and published.

  1. බත සොමදෙව ලෙණෙ
  2. ශමික අනුඩියව දෙවියව ලෙණෙ
  3. වශහ ලෙණෙ ශගශ
  4. ශුමනශ ලෙණෙ ශගශ
  5. ශපති දුබලතිශහ ලෙණෙ ශගශ නියතෙ
  6. පරුමක ශුමනශ ශගශ
  7. කුඩරිවනුහි වසන ජෙට චපයෙහ
    අබි කෙලිබ පදගඩ චිදවය පලසව
    සතනට පටි

Although the benefactor who built this this manasic site cannot be found, based on the ruins and the other sites inside this vast jungle, it has been assumed that this belongs to 3rd-2nd centuries BC.

Note that the marker on the below google map is only a approximate location of the site.

යාල ජාතික වනෝද්‍යානය ලෙසද හැඳින්වෙන රුහුනු ජාතික වනෝද්‍යානය තුල ඇති බොහොමයක් ගල්කුළු හා කඳු මත පුරාණ රුහුනු රාජධානියේ බෞද්ධ ආරාමයන් රාශියක් කාලයේ වැලිතලාවෙන් සැඟවී තිබේ. මෙම නටබුන් උද්‍යානය තුළ ඇති සෑම කඳු මුදුනකම පාහේ දක්නට ලැබෙන නමුත් නොයෙක් නීති හා මාර්ග නොමැති වීම හේතුවෙන් මෙම ප්‍රදේශ වෙත පුද්ගලයින් ගමන් කරන්නේ කලාතුරකිනි.

13 වන සියවසෙන් පසු, ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි කලාපයේ ඊසානදිග ප්‍රදේශයේ ශිෂ්ටාචාරය කෙමෙන් බිඳ වැටෙන්නට විය. යුද්ධ, වසංගත හා වාරිමාර්ග පද්ධති විනාශය හේතුවෙන් ජනතාවගේ ජීවනෝපායන් අහිමිවීමේ ප්‍රතිපලයක් ලෙස මෙම ප්‍රදේශයෙන් ජනතාව වෙනත් ප්‍රදේශ කරා සංක්‍රමණය විය. මේ සමඟම මෙම ප්‍රදේශයේ මහා බෞද්ධ ආරාම ද ක්‍රමයෙන් හුදකලා වී මෙම උදාර ශිෂ්ඨාචාරය ක්‍රමක්‍රමයෙන් අවසානයේ රුහුණු වනාන්තර විසින් ගිල ගැනිණි.

19 වන සියවසෙන් පසු මෙම ප්‍රදේශයේ ජනාවාස නැවත ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. නමුත් මේ වනවිට, බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත රජය යාල ප්‍රදේශය දඩයම් සඳහා රක්ෂිතයක් ලෙස වෙන් කර තිබු අතර නිදහසින් පසු එය ජාතික වනෝද්‍යානයක් බවට පත් විය. මේ මගින් එහි මායිම් තුළ ඇති පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන පෙරපරදීම වන ආවරණය තුල සැඟවී ගියේය. මෙමගින් මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථාන පසුකාලීන මානව ක්‍රියාකාරකම් මගින් ආරක්ෂා වුවද ඒවා නිධන් හොරුන්ගේ පහසු දඩයම් භූමි බවට පත්විය.

යාල වන අඩවිය තුල මෙසේ සැඟවී ඇති පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන සමහරක් නම් කුඩුම්බිගල, කිරිපොකුනහෙල, බඹරගස්තලාව, බෝවත්තේගල, කෝන්ගල සහ නෙලුම්පත් පොකුන, විහාරගල, දිවුලනගොඩ, දෙමටගල, අතුරුමිතුරුගල, කනබිසෝවුන්ගේ ගල්ගේ සහ තලගුරුහෙල ය.

කිරිපොකුණහෙළ යනු යාල බටහිර ලෙසද හැඳින්වෙන කුමණ ජාතික වනෝද්‍යානය තුල බෞද්ධ ආරාමයක ගවේෂණය නොකළ නටබුන් සහිත ගල් තලාවකි.

1974 දී ප්‍රකාශිත “ලංකා සංචාරකයා සඳහා වූ අත්පොත” (Handbook for the Ceylon Traveller) වාර්තා කරන්නේ කිරිපොකුණහෙළ කුමණ වනෝද්‍යානයේ ඔකඳ පිවිසුමේ සිට සැතපුම් 2 ක් දුරින් පිහිටා ඇති අතර වියළි කාලවලදී නොයෙක් සතුන් ආකර්ෂණය වන කිසිඳා නොසිඳෙන කිරිපොකුණ කෙම (ගල්තලාවක් මත ඇති ජල කුහරය) දක්වා ජීප් ධාවන පථය පවතින බවයි. මෙම ජල කුහරයට සැතපුම් භාගයක් උතුරින් කිරිපොකුණහෙළ පැතලි මුදුනක් සහිත ගල් කන්දකි.

කිරිපොකුණ කෙම දක්වා දුෂ්කර ධාවන පථය තවමත් පවතින අතර කිරිපොකුණහෙළට අලි කොටි ගහන වනාන්තරය හරහා කිලෝමීටර 1.5 ක දුරක් පයින් ගමන් කල යුතුය. කිරිපොකුණ කෙම ගල්තලාවක් ඔස්සේ දිගේ මීටර් 4 ක් පමණ දිගින් යුත් ඔරුවක හැඩැති ස්වාභාවික පොකුණකි.

කිරිපොකුණහෙළ කඳු මුදුන හෙක්ටයාර තුනක් පමණ සමතලා බිමකි. එක් පැත්තක ඕවලාකාර පර්වතයක් යට කටාරම් කෙටූ ලෙනකි. ලෙණ තුළ බිම කුඩා සිනිඳු ගල් පුවරු අතුරා තිබේ. කටාරම යටින් බ්‍රාහ්මී සෙල්ලිපි පේළි කිහිපයක් තිබේ. ගුහාව ඉදිරිපිට තවත් කුඩා ජලය පිරුණු කෙමක් ඇත. ලෙණ තුල නටබුන් විනාශ වී ඇතත්, පැරණි ගඩොල් බිත්තියක අවශේෂ තවමත් දැකගත හැකිය.

මෙම ගුහාවේ වඩාත් වැදගත්ව අංගය වන්නේ ළෙන් බිත්තිවල ඇති ඓතිහාසික චිත්‍රයි. පැහැදිලි සුදු තීන්ත වර්ගයක් භාවිතා කරමින් අලියෙකු මත සිටගෙන සිටින මිනිසෙකුට මුහුණ දෙන දිවියෙකු ගල මතුපිට පින්තාරු කර ඇත. මෙම ලෙන් චිත්‍රය කළේ කවුරුන්ද යන්න හෝ ඔවුන් අයත් වූයේ කුමන කාල පරිච්ඡේදයටද යන්න පිළිබඳ කිසිදු ඇඟවීමක් නොමැත. මෙම ප්‍රදේශය අතීතයේ වැදි ගෝත්‍රයක වාසස්ථානය වී ඇති අතර ඔවුන්ගේ වඳ වීම පිලිබඳ නොයෙක් ජනප්‍රවාද පවතී. ලේනම වැද්දන් පිළිබඳව ප්‍රචලිත ජනප්‍රවාද 2 ක්පවතී. පළමුවැන්න නම් පානම අවට වනාන්තරවල ජීවත් වූ බවට පවසන අර්ධ මිනිස් “නිට්ටාවෝ” හි පැවැත්ම හා වඳවීමයි. ජනප්‍රවාදයට අනුව අවසාන නිට්ටාවන් ලේනම වැදි ජනතාව විසින් ගුහාවකට කොටු කර සමූල ඝාතනය කිරීමයි. දෙවැන්න ලේනම දිවියන් පිලිබඳවය. ඔවුන් පානම ප්‍රදේශයට ආවේණික ලෙස ප්‍රසිද්ධ තේජාන්විත දිවියන් වර්ගයක් පිලිබඳවය. අවසානයේ ලේනම වැද්දන් ඔවුන් මරා විනාශ කර දැමූ “නිට්ටාවන් ට සමාන ඉරණමකට මුහුණ දී තිබේ. මෙම ජනප්‍රවාද දෙක මුලින්ම ලේඛනගත කළේ හියු නෙවිල් (1847 – 1897) විසිනි. ලේනම දිවියන් පිළිබඳ පොදු පුරාවෘත්තය නම්, ඔවුන් වඩා විශාල හා එඩිතර වූ මිනිසෙකු දුටු විගස පලා නොයන දිවියන් වර්ගයක්ව බවය.

පුරාවෘත්තයන්ට අනුව, ලේනම වැද්දන් විසින් කතරගමදෙවියන් සඳහා සාම්ප්‍රදායික පූජාවක් සංවිධානය කර ඇති අතර ඔවුන් රාත්‍රියේ උත්සවය ආලෝකමත් කලේ වල් ඌරෙකු මරා උගේ මේදය භාවිතයෙනි. මේ පිළිබඳව කෝපයට පත් කතරගම දෙවියන් දැවැන්ත දිවියන් ඔවුන් වෙත එවා ඇති අතර එක් පවුලක් හැර මුළු වැදි ගෝත්‍රයම පහර දී මරා දැමීය. මින් ඒක පවුලක් ගලක් මතට නැගී ජීවිතය බේරා ගත්තද, මෙම දිවියන් ඔවුන්ටද පහරදී මැරූ අතර එහි සිටි එක් පිරිමි ළමයෙකු පමණක් අසල ගමකට පලාගොස් ජීවිතය බේරාගෙන තිබේ. කිරිපොකුණහෙළ ගුහාවෙන් හමු වූ සිතුවම් දෙස බලන විට, මෙම සිතුවම ලේනම දිවියන්ගේ පුරාවෘත්තයට හා මෙම දිවියන් විසින් ලේනම වැද්දන්ගේ විනාශයට සම්බන්ධ බවට අනුමානයක්ද පවතී.

කිරිපොකුණහෙළ සිට මීටර් 200 ක් පමණ නැගෙනහිර දෙසින් කටාරම් කැපූ ලෙන් ගණනාවක් ඇති අතර ඒ හා සම්බන්ධ තවත් ගල් පර්වතයක් පවතී. මෙම පර්වතය මුදුනට ගලේ කැපූ පඩි පෙළක් පවතින අතර මුදුනේ ගඩොල් සහ ගල් පුවරු භාවිතයෙන් ඉදිකරන ලද ස්ථූපයක නටබුන් හමුවේ.

කිරිපොකුණහෙළ ඇති සමහර සෙල්ලිපි කියවා ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

  1. බත සොමදෙව ලෙණෙ
  2. ශමික අනුඩියව දෙවියව ලෙණෙ
  3. වශහ ලෙණෙ ශගශ
  4. ශුමනශ ලෙණෙ ශගශ
  5. ශපති දුබලතිශහ ලෙණෙ ශගශ නියතෙ
  6. පරුමක ශුමනශ ශගශ
  7. කුඩරිවනුහි වසන ජෙට චපයෙහ
    අබි කෙලිබ පදගඩ චිදවය පලසව
    සතනට පටි

කිරිපොකුණහෙළ පූජා භුමිය ඉදි කරන ලද්දේ කවරෙකු විසින්ද යන්න පැහැදිලි නැතත් මෙම දැවැන්ත වනාන්තරය තුළ ඇති නටබුන් සහ අනෙකුත් ස්ථාන මත පදනම්ව මෙම මනස්කාන්ත භූමිය ක්‍රි.පූ 3 සිට 2 වන සියවසට අයත් යැයි උපකල්පනය කරහැක.

පහත ගූගල් සිතියමේ කිරිපොකුණහෙළ සලකුණු කොට ඇත්තේ ආසන්න ලෙස බව සලකන්න.


  • 1974. Handbook for the Ceylon Traveller. 1st ed. Colombo: Studio Times.
  • එල්ලාවල මේධානන්ද හිමි, 2013. රුහුණේ යටගියාව සහ සෙල්ලිපි. 1st ed. කොළඹ 10: දයාවංශ ජයකොඩි සහ සමාගම.
  • Wijesinghe, M., 2016. The place that time forgot. [online] Available at: <http:// /2016/03/13/ spe-her-01.asp> [Accessed 19 April 2021].

Also See

Map of Kiripokunahela Monastic Ruins

ගූගල් සිතියම් පහලින් - Please click on the button below to load the Dynamic Google Map -

The map above also shows other places of interest within a approximately 20 km radius of the current site. Click on any of the markers and the info box to take you to information of these sites

Zoom out the map to see more surrounding locations using the mouse scroll wheel or map controls.

Travel Directions to Kiripokunahela Monastic Ruins

Route from Colombo to Kiripokunahela Monastic Ruins (upto Kumana Entrance)
Though : Southern Expressway – Kataragama – Buttala – Monaragala –
distance :420 km
Travel time : 7.5 hours.
Driving directions : see on google map