(3 votes, average: 3.67 out of 5)
Loading...
හඟුරන්කෙත නුවරඑළිය දිස්ත්රික්කයේ පිහිටා ඇති කුඩා නගරයකි. කන්ද උඩරට රාජධානියේ යුගයේදී මෙය දියතිලකපුර හෝ දියතිලක නුවර ලෙස හැඳින්වුණි. එය කන්ද උඩරට රාජධානියේ රජවරු කිහිපදෙනෙකුට අතථ්ය රාජධානියක් ලෙස පවතිණි. රජවලිය අනුව, හඟුරන්කෙත පළමු රජ මාළිගාව තනන ලද්දේ රාජාධිරාජ සෙනරත් රජතුමා (1604-1635) විසිනි. (සෙනෙවිරත්න, 1983, පිටු 136–137)
සෙනරත් රජුගේ පාලන කාලයේදී ප්රධාන අවධානය යොමු වූයේ අභ්යන්තර ගැටළු විසඳීම වෙතයි . පෙර බෞද්ධ භික්ෂුවෙකු වූ ඔහුගේ නායකත්වය නූතන දේශපාලන කුසලතාවයට වඩා ධර්මය මත පදනම්විය. පෘතුගීසින්ගෙන් පැමිණෙන තර්ජනවලට මුහුණ දීමේදී, ඔහු මුලදී දන්ත ධාතුව සමඟ මැද මහ නුවරටත් ගොස් පසුව දියතිලක නුවරටත්, ඊට පසුව බින්තැන්නටත් පසු බැසීය. (සෙනෙවිරත්න, 1983)
ශ්රී වීර පරාක්රම නරේන්ද්රසිංහ (1707–1739) සහ ශ්රී විජය රාජසිංහ (1739–1747) යන රජවරුන් හඟුරන්කෙත මහනුවර දෙවන අගනුවර ලෙස භාවිතා කළ බවත්, එම නගරයේ මාලිගාවක් ඉදිකරවූ බවත් ඓතිහාසික වාර්තා පෙන්වා දෙයි.
කෙසේ වෙතත්, 1808 දී, එවකට ශ්රී ලංකාවේ අවසන් රජ වූ ශ්රී වික්රම රාජසිංහ (1798–1815) විසින් වාසය කරන ලද මෙම මාලිගාව මේජර් ජොන්සන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් බ්රිතාන්ය හමුදා විසින් ගිනිබත් කරන ලදී. ඇතැම් ඉතිහාසඥයින් යෝජනා කරන්නේ මෙම මාලිගාව 1818 කැරැල්ලේදී විනාශ වන්නට ඇති බවයි.
රජසිංහ රජුගේ නිදහසේ සැරිසැරූ සිරකරුවෙකු වූ රොබට් නොක්ස්ගේ (1681, පි. 34–35) ලේඛනවලට අනුව මෙය විශිෂ්ට මාලිගාවක් විය. නොක්ස් මෙම මාලිගාව පහත පරිදි විස්තර කරයි ;
“ඔහුගේ රජ මාලිගය, එහි ස්ථානය සහ විස්තරය: ඔහු තම අධිකරණය තිබූයේ ඩිග්ලිගි නුරෙහි (අද හඟුරන්කෙත)ය. ඔහු ඒ වෙත පලාගොස් තිබූයේ ඔහුට එරෙහිව ඇති වූ විරෝධතාවයකින් පසුය. රජ මාලිගය විශාල කන්දකට යාබදව තනා ඇත. එම කන්දේ රජ මාලිගයට ආසන්න කොටසට කිසිවෙකු පිවිසිය නොහැක. එය රජුගේ ආරක්ෂාව පිණිස වන ස්ථානයක් බවට පත්ව ඇත.
මාලිගාව මැටි තාප්පයකින් වට කර ඇති අතර, අධික වර්ෂාවෙන් මැටි දියවීම වැළැක්වීම සඳහා එය පිදුරු සෙවිලි කර ඇත. මෙම තාප්පය තුළ නිවාසවලින් පිරී ඇත; ඒවායින් බොහොමයක් පහත් හා පිදුරු සෙවිලි කර ඇත; නමුත් සමහරක් දෙමහල් වන අතර, වාතාශ්රය සඳහා විවෘත ආලින්ද සහිතව ඉතා අලංකාර ලෙස උළු සෙවිලි කර ඇත, ඒවා කැටයම් කළ අත් වැටවල් වලින් වට කර ඇත, එකක් කළු පැහැති දැවයෙන් සහ අනෙක වර්ණාලේප කර ඇත, නමුත් කඳු දෙකක් අතර පිහිටා ඇති නිසා එතරම් හොඳ දර්ශනයක් නැත. ඇත්ත වශයෙන්ම රජතුමා එහි වාසය කරන්නේ විනෝදය සඳහා නොව ආරක්ෂාව සඳහායි.
මාලිගාවට විශාල හා අලංකාර දොරටු රාශියක් ඇත; මෙම දොරටු සහ ඒවායේ කුළුණු විශිෂ්ට ලෙස කැටයම් කර ඇත; අගුල් සහ යතුරු වැනි ඒවාට අදාළ යකඩ වැඩ සියල්ලම ඉතා අලංකාර ලෙස කැටයම් කර ඇත. ජනෙල් රිදී තහඩු සහ කළු පැහැති දැවයෙන් අලංකාර කර ඇත. ඔහුගේ මාලිගාවේ සහ භාණ්ඩාගාරයේ නිවාසවල, සෑම කෙළවරකම මැටි බඳුන් තබා ඇත; ඒවා අලංකරණය සඳහා ය; නැතහොත් එය නවතම විලාසිතාවක් ලෙස, මල් සහ අතු වලට සමාන මැටියෙන් සාදන ලද යමක් වේ. තවද, විහාරස්ථාන හැර වෙනත් කිසිදු නිවසක මේවා තැබීමට අවසර නැත.
ඔහුගේ මාලිගාවේ සැලැස්ම, බොහෝ හැරීම්, වංගු සහ දොරවල් සහිත වුඩ්ස්ටොක් බෝවර් මෙන් ය, ඔහු විසින්ම මෙම සියලු ගොඩනැගිලි සහ ඒවායේ ආකාරය නියම කර සැලසුම් කර ඇත.
මෙම ගොඩනැගිල්ල රජු විසින්ම සැලසුම් කරනු ලැබූ අතර, බහුල වටවල් සහ පිවිසුම් දොරවල් ඇත. එවැනි පිවිසුම් වලදී නැවත පසුපසට පිවිසීම සඳහා විශේෂ අවසරයක් අවශ්ය වේ.
සියලුම දොරවල් සහ පිවිසුම් වල මුරකරුවන් සිටිති. තවද මෙසේ සේවය කරන අය එක් ස්ථානයක සිට තවත් ස්ථානයකට විශේෂ නියෝගයකින් තොරව ගමන් නොකළ යුතු අතර, රජතුමා ඔවුන්ව පත් කර ඇති ස්ථානයේ හෝ දොරටුවේ රැඳී සිටිය යුතුය. මෙම උපක්රම නිසා ඔහු සිටින්නේ කුමන කොටසක හෝ ස්ථානයක තිබේදැයි දැන ගැනීම පහසු නැත.
හඟුරන්කෙත රජ මාලිගයට පහර දීම
මෙම මාලිගාවට එල්ල වූ පළමු වාර්තාගත ප්රහාරය 1765 දී සිදු වූයේ ලන්දේසීන් කීර්ති ශ්රී රාජසිංහ රජතුමා (1747–1781) අල්ලා ගැනීමට උත්සාහ කළ අවස්ථාවේදීය. රේවන්-හාර්ට් (1964) සඳහන් කරන පරිදි, ලන්දේසි ආණ්ඩුකාර වෑන් එක් (Van Eck) මහනුවර රාජධානියට එරෙහිව ප්රහාරයක් දියත් කළ නමුත් සැලකිය යුතු ප්රතිපහාරයකට මුහුණ දුන් අතර පසුබැසීමට සිදු විය. 1765 දී ලන්දේසීන් නැවත වරක් ප්රහාරයක් දියත්කොට මහනුවරට ඇතුළු වූ නමුත් රජතුමා දළදා වහන්සේ සහ රාජකීය වස්තුන් සමඟ හඟුරන්කෙත මාලිගාවට ගොස් ඇති බව ඔවුන්ට පෙනී ගියේය. මහනුවර පුළුල් ලෙස කොල්ලකෑමට ලක්වූ අතර, හඟුරන්කෙතට ද පහර දී ගිනි තැබූ නමුත් රජතුමා අල්ලා ගැනීමට ඔවුනට නොහැකි විය.
1803 දී, බ්රිතාන්යයන් ජෙනරාල් හේ මැක්ඩොවල් සහ කර්නල් බර්ටන් ගේජ් බාර්බට්ගේ නායකත්වයෙන් යුතුව මහනුවරට එරෙහිව එවැනිම මෙහෙයුමක් දියත් කළ අතර, බ්රිතාන්ය හමුදා කාණ්ඩ පිළිවෙලින් කොළඹින් සහ ත්රිකුණාමලයෙන් පැමිණයහ. නමුත් ඔවුන් මහනුවරට ඇතුල් වූ පසු එය අතහැර දමා ඇති බව සොයාගත් ඔවුන් රජතුමා හඹා හඟුරන්කෙතට පැමිණියහ. නැවත වරක්, හඟුරන්කෙත මාලිගාව හිස්ව තිබුණ අතර බ්රිතාන්ය හමුදා විසින් එය ගිනිබත් කොට ඔවුන් නැවත මහනුවරට ගියහ.
පැරණි වාර්තාවන්හි ශ්රී වික්රම රාජසිංහ රජු නැවත රාජමහලක් ගොඩනඟා ඇති බවටද සඳහන්ය. 1810 වාර්තාවක සඳහන් වන්නේ මාලිගාවේ රතු පැහැති උළු සෙවිලි කළ වහලක් තිබූ බවයි (දිසානායක, 1997, පි. 61–62).
ජෝන් ඩේවි (1821, පි. 441) සඳහන් කරන්නේ 1815 දී බ්රිතාන්යයන් මහනුවරට ඇතුළු වන විට හඟුරන්කෙත මාලිගාව සහ එහි යාබද විහාරය තවමත් හොඳ තත්ත්වයේ පැවති බවයි. කෙසේ වෙතත්, ඔහු “An Account of the Interior of Ceylon and of Its Inhabitants, With Travels in That Island” ලියන විට, රජ මාලිගාව සම්පුර්ණයෙන් විනාශ වී එහි නටබුන්වලින් ඉතිරිව තිබුණේ සුළු සලකුණු පමණි.
හඟුරන්කෙත රජ මාලිගයේ නටබුන්
හඟුරන්කෙත මාලිගාව විනාශ වූ විට, එහි ඉතිරිව තිබුණේ ගලින් කල නටබුන් පමණි. ඉතිරිව තිබූ මෙම බොහෝ ගල් කොටස් පසුව ඓතිහාසික බෞද්ධ ලේඛන එකතුවක් කලක් තිස්සේ තබා තිබූ හඟුරන්කෙත පොත්ගුල් විහාරය ඉදිකිරීම සඳහා යොදා ගන්නා ලදී. විහාරයේ ප්රධාන දොරටුවේ ඇති අලංකාර ලෙස කැටයම් කරන ලද ගල් දොරටු උළුවස්ස එවැනි මාලිගාවේ උලුවස්සකි.
ජේ. පී. ලුවිස් (1921) ට අනුව, පාතහේවාහැට තලාව රජමහා විහාරයේ ප්රතිමා ගෘහයේ දොර සහ උළුවස්ස මුලින් හඟුරන්කෙත රාජකීය මාලිගාවෙන් ගෙන එන ලද්දකි. අභ්යන්තර දොරටුව ලියපත් රටා සහිත ඇත්දළ රාමු දෙකකින් අලංකාර කර තිබූ තිබුණි.
අද වන විට, කලින් පැවති මාලිගාවේ කිසිදු සලකුණක් ඉතිරිව නැත, එහි අත්තිවාරම් පවා නොමැත. මෑතකදී ප්රතිසංස්කරණය කරන ලද හඟුරන්කෙත වැවට පහළින්, වදනපාය නමින් හැඳින්වෙන කුඹුරු යායක් දැන් පිහිටා ඇති ස්ථානයේ මාලිගාව තිබූ බව විශ්වාස කෙරේ (සෙනෙවිරත්න, 1983).
මෙම ස්ථානය 1996 දී නිල වශයෙන් පුරාවිද්යා රක්ෂිතයක් ලෙස නම් කරන ලදි. නමුත් 20 වසරක් පුරාවට ගම්වැසියන් සමඟ ඇති වූ ගැටලු හේතුවෙන් කැණීම් සිදු කළ නොහැකි විය. 2020 දී සීමිත පරිමාණයේ කැණීම් සිදු කරමින් රජ මාලිගයක් පැවති බව තහවුරු කරනපෞරාණික දිය අගලක් හමු විය. (සෝමාපාල, 2020)
පහත දැක්වෙන ගූගල් සිතියමේ සලකුණු කර ඇති ස්ථානය ආසන්න ප්රදේශයක් වන අතර එය නියම ස්ථානය නොවන බව කරුණාවෙන් සලකන්න.
මූලාශ්ර
- Abeyawardhana, H. A. P. (2004). Heritage of Kandurata: Major natural, cultural, and historic sites. Kandurata Development Bank, in association with the Central Bank of Sri Lanka.
- Davy, J. (1821). An Account of the Interior of Ceylon and of Its Inhabitants, With Travels in That Island. Longman. Hurst, Rees, Orme and Brown.
- Dissanayake, S. B. (1997). දියතිලක නුවර : පැරණි ස්මාරක හා ස්ථාන. Department of Archaeology, Sri Lanka.
- Knox, R. (1681). An Historical Relation of the Island Ceylon, in the East-indies: Together, With an Account of the Detaining in Captivity the Author and Divers Other Englishmen Now Living There, and of the Author’s Miraculous Escape. Richard Chifwell.
- Lewis, J. P. (1921). Kandyan Notes. The Ceylon Antiquary and Literary Register, VII (part II), 108–113.
- Seneviratna, A. (1983). Kandy: an Illustrated Survey of Ancient Monuments With Historical, Archaeological and Literary Descriptions Including Maps of the City and Its Suburbs. Central Cultural Fund, Ministry of Cultural Affairs.
- Raven-Hart, R. (1964). Ceylon : History in Stone (1st ed.). The Associated Newspapers of Ceylon Ltd.
- Somapala, T. M. (2020, October 24). නටබුන් අතරින් මතුවූ හඟුරන්කෙත රාජකීය මාලිගාව. Retrieved April 3, 2025, from https://www.lankadeepa.lk/Thaksalawa/නටබන-අතරන-මතව-හඟරනකත-රජකය-මලගව/55-580997
සම්බන්ධ වෙනත් පිටු
හඟුරන්කෙත රජ මාළිගාව සිතියම
ඉහල සිතියමේ මෙම ස්ථානය පමණක් නොව කිලෝමීටර 20ක් ඇතුලත තවත් වැදගත් ස්ථාන ලකුණු වී ඇත. මේ ස්ථාන බැලීමට සිතියම කුඩා කර බලන්න. වැඩි විස්තර සඳහා අවශ්ය ස්ථානය මතට මුසිකය ගෙනයන්න. එසේ නැතිනම් click කරන්න.
ගූගල් සිතියම වෙනත් ස්ථාන වලට චලනය කර ගෙනයාමෙන් එම ප්රදේශයේ වැදගත් ස්ථාන බලාගත හැක.
හඟුරන්කෙත රජ මාළිගාව ගමන් මාර්ගය
| මහනුවර සිට හඟුරන්කෙත රාජකීය මාළිගාවට යන මාර්ගය |
| හරහා : හාරගම දුර : 32 km ගමන කාලය: පැය 1 රිය පැදවීමේ උපදෙස්: ගූගල් සිතියමේ බලන්න |
අම්බලම (57) ආකර්ෂණ (9) ආසනඝර (7) ඉතිහාසය (0) උණුදිය උල්පත් (1) උරුමය (301) ඓතිහාසික උරුම ලිපි (3) ඓතිහාසික සිදුවීම් (1) කුළුදාගේ (1) ගිරි සෙල්ලිපි (8) ටැම්පිට විහාර (41) දිය ඇලි (4) දූපත් (1) දෙතිස් ඵල බෝධින් (5) දේවාල (2) පබ්බත විහාර (3) පර්වත චිත්ර (2) ප්රදීපාගාර (1) ප්රාග් ඉතිහාස ලිපි (1) ප්රාග් ඓතිහාසික (6) පාලම් (3) පුරාණ අමුණු (14) පුවරු හා ටැම් ලිපි (9) බලකොටු (11) මීටර 20-29 (1) මීටර 30-39 (1) යාල තුල නටබුන් (6) ලිපි (2) වනජීවී (2) වනජීවී ලිපි (1) වාරි කර්මාන්ත (27) වැව් හා ජලාශ (15) සංචාරක ආකර්ෂණ (14) ස්මාරක (4) සුසාන භූමි (5)
z Jaffna 3 (4) අනුරාධපුර දිස්ත්රික්කය (41) අනුරාධපුර රාජධානිය (4) අම්පාර දිස්ත්රික්කය (7) කළුතර දිස්ත්රික්කය (5) කෑගල්ල දිස්ත්රික්කය (31) කිලිනොච්චි දිස්ත්රික්කය (3) කුරුණෑගල දිස්ත්රික්කය (25) කොළඹ දිස්ත්රික්කය (3) ගම්පහ දිස්ත්රික්කය (5) ගාල්ල දිස්ත්රික්කය (6) ත්රිකුණාමලය දිස්ත්රික්කය (47) නුවරඑළිය දිස්ත්රික්කය (5) පුත්තලම දිස්ත්රික්කය (5) පොළොන්නරුව දිස්ත්රික්කය (14) පොළොන්නරුව රාජධානිය (7) බදුල්ල දිස්ත්රික්කය (3) මඩකලපුව දිස්ත්රික්කය (2) මන්නාරම දිස්ත්රික්කය (10) මන්නාරම දූපත (2) මහනුවර දිස්ත්රික්කය (38) මාතර දිස්ත්රික්කය (5) මාතලේ දිස්ත්රික්කය (7) මුලතිවු දිස්ත්රික්කය (27) මොණරාගල දිස්ත්රික්කය (6) යාපනය දිස්ත්රික්කය (16) රත්නපුර දිස්ත්රික්කය (10) වවුනියා දිස්ත්රික්කය (8) හම්බන්තොට දිස්ත්රික්කය (7)