ථූපාරාමය ළඟ තියෙන අනුරාධපුර කාළි කෝවිල හදලා තියෙන්නෙ ගල් පුවරු අඩිතාලමක් උඩ. එතන කැටයම් නැති සරල සඳකඩ පහණක්, ඉස්සරහ මණ්ඩපයක්, සහ මිනිස්සු වඳින කැඩිච්ච පිළිම කොටසක් තියෙන ගඩොලින් හදපු ඇතුලු ගැබක් තියෙනවා. බිත්තිවලට තද වෙන්න තියෙන ගල් කණුවලින් පේන්නෙ මෙතන ඉස්සර සාම්ප්‍රදායික දෙමහල් වහලක් තිබිලා තියෙන බවයි.

සම්පූර්ණ දැවයෙන් කල කුණ්ඩසාලේ රජ මාලිගය ඉදිකළේ ලංකාවේ අන්තිම සිංහල රජු වූ ශ්‍රී වීරපරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ 1710 දී. 1804 දී ඉංග්‍රීසීන් එය ගිනිබත් කිරීමෙන් පසුව ඉතිරිවූ දැව කඳන් ඒ අසලම තිබුන විහාරයේ ගොඩනැගිලි සඳහා භාවිතා කළා. කැලයට යටවී එහි තිබූ විශාල සඳගල 2022 දී සොරකම් කොට තිබුනත් ඒ පිළිබඳව හිටපු මන්ත්‍රී වරයෙකු අත්අඩංගුවට පත්වන්නේ 2026දී.

ශ්‍රී ලංකාවේ ලන්දේසි පාලන සමයේ සිදු කරන ලද වැදගත්ම ජල විද්‍යාත්මක ව්‍යාපෘතිය වන්නේ 1787 දී ඌරුබොක්ක වේල්ල ඉදිකිරීමයි. එය වියළි කලාපයේ ගිරුවා පත්තුව හා මොරවක් කෝරලේ මායිම අතර මාතර දිසාවෙහි පිහිටා ඇත. තෙත් කලාපයේ පිහිටි ජලයෙන් පෝසත් වූ නිල්වලා ගඟේ ඉහළ පෙදෙසෙහි මොරවක් කෝරලේ එකතු වූ අතිරික්ත ජලය,ගඟෙහි පහළ ඇති කුඹුරුවලට,විශේෂයෙන් මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ බයිගම් ලෙස එකල හැඳින්වූ සහල් නිපදවන ගම්මාන 4කට නිරන්තර ගංවතුර හානි සිදු කළේය.

ගල්ගොඩියාන කියන්නේ මාතරට කිට්ටුව පිහිටි ගල් පරුවක් වගේ දූපතක්. මේක ගොඩබිම ඉඳන් මීටර් 200කටත් වඩා අඩු දුරකින් සහ ජනප්‍රිය පොල්හේන වෙරළේ ඉඳන් මීටර් 500ක් විතර දුරින් පිහිටලා තියෙනවා. කවුරුත් පදිංචි නැති මේ දූපත වර්ග මීටර් 290ක් (අක්කර 1ක් විතර) පුරා විහිදිලා තියෙනවා.