වස්ගමුව වන තුල සැඟවුණු සුදුකන්ද (කුමාර කන්ද) නටබුන්

RATE THIS LOCATION : (2 votes, average: 5.00 out of 5)

Loading...

සුදුකන්ද නටබුන් වාස්ගමුව ජාතික උද්‍යානයේ මධ්‍යම බටහිර කෙලවරේ පිහිටා ඇත. මෙම උද්‍යානයේ බටහිර සීමාවක් වන අම්බන් ගඟ, ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ගඟ වන මහවැලි ගඟට අයත් ශාඛා ගඟක් වන අතර, එකිනෙකට සමන්තරව පිහිටි කඳු දෙකක් ද මෙහි ඇත. ප්‍රදේශවාසීන් මේ කඳු කුමාර කන්ද යනුවෙන්ද හඳුන්වයි. ඔවුන්ගේ විශ්වාසය අනුව මෙම නටබුන් බොහෝ කලකට පෙර පැවති පළාත් රාජධානියක මාලිගා සංකීර්ණයකට අයත් වෙයි.

මෙම නටබුන් විශාල භූමි ප්‍රදේශයක් පුරා පැතිරී ඇති අතර, එය විශාල ආරාම සංකීර්ණයක සාධක ලෙස සැලකිය හැක. කණගාටුවට කරුණක් නම්, මෙය නිධන් හොරුන්ට පමණක් සිත්ගන්නා සුළු ස්ථානයක් වී තිබීමයි. මෙතෙක් මෙම ස්ථානය පිළිබඳ කිසිඳු පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණයක් සිදුකර නැත.

කෙසේවෙතත්, ජපාන පුරාවිද්‍යා කණ්ඩායමක් වන South Asian Ruins Exploration and Research Society විසින් 2010 හා 2011 වසරවලදී මෙම ස්ථානය පිළිබඳ විශද අධ්‍යයනයක් සිදුකර ඇති අතර, එම අධ්‍යයනයේ ලැබුණු තොරතුරු ජපන් භාෂාවෙන් පළකරන ලද වාර්තාවක දැක්වේ. පහත දැක්වෙන විස්තර මෙම පර්යේෂණ වාර්තාවෙහි අන්තර්ගතය මත පදනම්ව සකසා ඇත.

උතුරු දක්ෂිණ දිශාවට දිවෙන බටහිර කඳුවැටියෙහි බටහිර පාදභූමියේ පිහිටි මෙම ස්ථානයේ, කුඩා කඳු වැටි සහ කුඩා නිම්නවල වලින් සමන්විත සංකීර්ණ භූමි ව්‍යුහය භාවිතයෙන් ඉදිකර ඇති විනාශ වූ ගොඩනැගිලි කිහිපයක් දැකිය හැක. මෙම නටබුන්වලට ආසන්නතම ජනාවාස ප්‍රදේශය වන්නේ ඇලහැර පිහිටි ගල්මුල්ල ගම්මානයයි, එය අම්බන් ගඟේ බටහිර ඉවුරට මුහුණලා ඇත. නටබුන් පිහිටා ඇත්තේ එම ගමෙන් සෘජු රේඛාවකින් නැගෙනහිර-දකුණු නැගෙනහිර දිශාවට කිලෝමීටර 4ක් පමණ දුරින්ය.

GPS මිනුම් අනුව, පහත සඳහන් Terrace A ලක්ෂ්‍යයේදී උතුරු අක්ෂාංශ අංශක 7, මිනිත්තු 45, තත්පර 08 සහ නැගෙනහිර දේශාංශ අංශක 80, මිනිත්තු 52, තත්පර 16 ලෙස සටහන් වේ. ටෙරස් C ලක්ෂ්‍යයේදී උතුරු අක්ෂාංශ අංශක 7, මිනිත්තු 45, තත්පර 04 සහ නැගෙනහිර දේශාංශ අංශක 80, මිනිත්තු 52, තත්පර 26 ලෙස සටහන් වේ.

පැමිණීමේ මාර්ගය

මෙම පුරාණ විහාර සංකීර්ණයට ළඟා වීමට නම්, බකමුණට කිලෝමීටර් 3ක් නැගෙනහිර-ගිනිකොන දෙසින් පිහිටි ගල්මුල්ල ගම්මානයෙන් ආරම්භ කළ යුතුය. ගම්මානයට උතුරින් පිහිටි ගං ඉවුරෙන් අඹන් ගඟ තරණය කර, නැගෙනහිර දෙසට කිලෝමීටර 1ක් පමණ දුරින් පිහිටි කැලෑවට පිවිසීමට සිහින් අඩි පාරවල් සහ සතුන් යන මංපෙත් ඔස්සේ ගමන් කළ යුතුය. ඉන්පසු, ගිනිකොන දෙසට කිලෝමීටර් 2ක් පමණ දුරින්, බටහිරට ගලා යන වියළී ගිය වගුරු බිම් තුනක් හරහා සෙමින් බෑවුමක ගමන් කළ යුතුය. අවසානයේ, දකුණට කඳු මුදුනේ පාමුල පිහිටි බෑවුම නැගිය යුතු වේ. එහිදී ගල් කැණීමේ ස්ථානයක් හමුවේ. මෙයින් මෙම ආරාම සංකීර්ණය සඳහා අවශ්‍ය ගල් මෙතැනින් ලබාගෙන ඇති බව පෙනේ.

අවශ්‍ය හැඩයට ගල් කැපීම සඳහා රේඛා ඔස්සේ කපා ඇති සුවිශේෂී සිදුරු වලින් පැහැදිලි වන පරිදි, මෙම විහාර සංකීර්ණය ක්‍රි.ව. 6 වැනි සිට 8 වැනි සියවසට පෙර (අනුරාධපුර යුගයේ මධ්‍ය අවධියට පෙර) ඉදිකර ඇති බවට අනුමාන කළ හැකිය. මෙම මුල් කාලය තවදුරටත් සනාථ වන්නේ ගල් කණු, මුරගල් හෝ සඳකඩපහන් මත අලංකාර පාදම් නොමැති වීමෙනි. පේකඩ මත පමණක් සරල රේඛා රටා කැටයමක් දැකිය හැකිය.

නටබුන් කුඩා කඳු වැටි පහක් හරහා විහිදී ඇති අතර, එක් එක් කඳු වැටිය මත ගල් බැම්මක රඳවන තැනිතලා කොටස් (terraces) කිහිපයක් ඉදිකර ඇත. තැනිතලා කොටස් (terraces) ප්‍රධාන ශාලාව, උපෝසථඝරය (පොහොය ගෙය), අලංකාර වැසිකිළි ආදිය වැනි ගොඩනැගිලි සඳහා ආධාරක වී ඇත. මෙම සංකීර්ණයේ ගොඩනැගිලි 11ක් පමණ සොයාගෙන ඇත.

මෙම සංකීර්ණය දළ වශයෙන් කොටස් දෙකකට බෙදා ඇත: ඒ බටහිර පැත්තේ පහත් කඳු මුදුනේ එකක් සහ නැගෙනහිර පැත්තේ ඉහළ කොටසේ ඉතිරියයි. ඉහළ කොටස සහ පහළ කොටස අතර දුර මීටර් 300ක් පමණ වේ. මෙම සංකීර්ණය කඳු වැටි කිහිපයකට විහිදුණු විශාල සංකීර්ණයක් බව පැහැදිලිය. කඳු මුදුනේ ඉහළ කොටසේ සහ යාබද කඳු වැටිවල තවත් නටබුන් සොයා ගැනීමට ඉඩ ඇත.

නටබුන් වූ පුරාණ වේල්ල

මෙම විශාල පුරාවිද්‍යා භූමියේ වයඹ දිග කෙළවරේ පිහිටා ඇති මෙය, පුරාවිද්‍යා භූමිය හරහා ගලා යන ජලය ගබඩා කිරීම සඳහා ඉදිකරන ලද ගල්වලින් තැනූ වේල්ලක් සහ ජලාශයේ ඉහළ ප්‍රවාහයේ බැම්මකි.

ටෙරස් A හි බටහිර පැත්තේ උතුරු දෙසට ගලා යන දිය පහර, ටෙරස් A හි පඩිපෙළට වයඹ දෙසින් මීටර් 50 ක් දුරින් නැගෙනහිර පැත්තෙන් ගලා බසින දිය පහරක් සමඟ එක්වේ. වේල්ල ඉදිකර ඇත්තේ මෙම දිය පහරවල් එක්වන ස්ථානයෙන් මදක් පහළිනි. දිය පහර දෙපසම පැහැදිලි ගල් බැමි නටබුන් දක්නට ලැබෙන අතර, ගල් කුට්ටි විසිරී ඇති අයුරු ගංගා පතුලේ දැකිය හැකිය.

කඳුවැටිය A: ටෙරසය A

කඳුවැටියේ කෙළවර වන උතුරු කෙළවරේ විශාල ගල් පඩිපෙළක් ඇති අතර, එතැන් සිට දකුණු පැත්තේ කඳුවැටියේ ඉහළ කොටස දෙසට රාක්කයක හැඩයට ටෙරසයක් ඉදිකර ඇත (රූපය 1-2). ගල් පඩිපෙළේ ඉහළ කොටසේ සිට දකුණට විහිදෙන සමතලා භූමිය ඝන පඳුරු වලින් වැසී ඇති අතර ඉතිරි කොටස් හඳුනාගත නොහැක.

රඳවන බැම්මේ පැති තුනක් ඉතිරිව ඇති අතර, A1 සිට A4 දක්වා ගොඩනැගිලි හතරක සලකුණු දැකිය හැකිය. මීට අමතරව, පදික වේදිකාව නැගෙනහිර පැත්තේ ඉහළ ප්‍රදේශයට සම්බන්ධ කරන පාලමක් වැනි නෙරුමක් සහ දිය පහරට පහළින් ඇති පඩිපෙළක් ද සම්බන්ධ වී, විහාරයේ ප්‍රධාන කොටස් සාදා ඇතැයි අනුමාන කෙරේ.

ගල් පඩිපෙළ

මෙම පඩිපෙළ නැගෙනහිර සිට බටහිරට මීටර් 30ක පමණ පළලකින් යුක්තය. පියගැටපෙළ දහතුනක් පහළ සිට මීටර් 3ක් පමණ ඉහළට විහිදේ. 2010 වසරේ සිදුකළ සමීක්ෂණයේදී, මෙම විශාල ගල් පඩිපෙළෙහි ඇති තේජාන්විත ස්වභාවය හේතුවෙන් එය විහාරයට පිවිසෙන දොරටුව ලෙස සලකනු ලැබුවද, මෙම පඩිපෙළ භික්ෂූන් වහන්සේලාට පහළ ඇති දිය පහරට බැසීම සඳහා වූවක්ද යන්න බැහැර කළ නොහැක.

ගල් පඩිපෙළ සඳහා භාවිතා කර ඇති ඝනක හැඩැති ගල් සියල්ලම විශාල ඒවා වන අතර, ඒවායේ දිග සෙන්ටිමීටර 130 ත් 150 ත් අතරද, පළල සෙන්ටිමීටර 120 ක් පමණද, උස (ඝනකම) සෙන්ටිමීටර 22 ත් 25 ත් අතරද වේ. එහි මෙවැනි කපන ලද ගල් අවම වශයෙන් 300 ක් පමණ භාවිතා කර ඇත. මෙම නටබුන්, සංකීර්ණයේ ශ්‍රී විභූතිය හා විශාලත්වය සංකේතවත් කරන වැදගත් සාධකයක් වේ.

A ටෙරසයේ රඳවන බැම්ම

ස්වාභාවික ගල් සහ හොඳින් කපන ලද ගල් (ashlars) අතුරා ගොඩනගා ඇති ටෙරස් A හි ගල් බැමි දකුණු පැත්ත හැර අනෙක් පැති තුනෙන්ම දැකගත හැකිය. නැගෙනහිර පැත්තේ ගංගාව දිගේ ඇති බැම්ම ගං පතුලේ සිට මීටර් 4 සිට 5 දක්වා පමණ උසකට ගොඩනගා ඇත. මෙම නැගෙනහිර පැත්තේ ගල් බැම්මේ, පාලමක් වැනි නෙරුමක් (පළල මීටර් 7 x දිග මීටර් 11 පමණ) සහ ගං පතුලට බසින කුඩා පඩිපෙළක් (පළල සෙන්ටිමීටර 200, උස සෙන්ටිමීටර 20 බැගින් වූ පියගැට 5ක්) දක්නට ලැබේ.

ඊට අමතරව, ටෙරස් A හි බටහිර පැත්තේ රඳවන බැම්මද නැගෙනහිර පැත්ත මෙන් දිය පහරට ආසන්න පහළ කොටසේ සිට ඉහළට ගොඩනගා ඇත. පහළ කොටස පස් සහ වැලි තැන්පත් වීම නිසා නොපෙනුණද, ඉහළ කොටස මීටර් 2ක් පමණ දැකගත හැකිය. උතුරු පැත්තේ, රඳවන ගල් බැම්ම වේදිකා මට්ටමට වඩා උසින් පිහිටා ඇත.

නැගෙනහිර කොටසේ, මීටර් 9ක් නැගෙනහිර-බටහිර x මීටර් 7ක් උතුරු-දකුණු ප්‍රමාණයේ ටෙරස් නෙරුමක් සහ බටහිරට තරමක් පහත් මධ්‍යම උසකින් යුක්ත ප්‍රදේශයක් ද ඇත. කුඩා ටෙරසයක් (මීටර් 7ක් නැගෙනහිර-බටහිර x මීටර් 5ක් උතුරු-දකුණු) ද ඇති බැවින්, මෙය ටෙරස් A වෙත පිවිසෙන ප්‍රධාන පිවිසුම වන්නට ඇතැයි අනුමාන කළ හැකිය.

A1 ගොඩනැගිල්ල

ටෙරස් A හි ඊසානදිග කොටසේ, දළ වශයෙන් නැගෙනහිර-බටහිර මීටර් 11ක් සහ උතුරු-දකුණු මීටර් 15ක් පමණ වූ අත්තිවාරම් ප්‍රදේශයක් සහිත ගොඩනැගිල්ලක් දක්නට ලැබේ. මෙහි ගල් කණු දෙකක් (හරස්කඩ 25cm x 25cm) පොළොව මට්ටමේ සිට මීටර් 2ක් පමණ උසට නැඟී සිටියි. එකක් ගිනිකොන කෙළවරේද, අනෙක නිරිත කෙළවරේද පිහිටා ඇත (ඡායාරූපය 1-6). මෙම ගල් කණු ගොඩනැගිල්ලක බාහිර බිත්තියක් වෙනුවට වනය තුළ පිහිටා තිබූ බව පෙනේ. මීටර් 3ක් දිගට කැඩී බිඳී ගිය තවත් ගල් කණු සහ 180 cm × 100 cm × 25 cm (ඡායාරූපය 1-7) විශාල ගල් පුවරුවක් නිදන් හොරුන් විසින් අස්ථානගත කර ඇත.

ගොඩනැගිල්ලේ පාදම හෝ අත්තිවාරම නිදන් හොරුන් විසින් කැනීම් සිදුකිරීම නිසා ඊසානදිග හා ගිනිකොන කෙළවරට ආසන්නව නිරාවරණය වී ඇති අතර, සෙන්ටිමීටර 25ක් පමණ ඝනකම ඇති කැපූ ගල් හිඩැස් නොමැතිව සකසා ඇති බව දැකිය හැකිය (ඡායාරූපය 1-8). මෙම ගොඩනැගිල්ලේ නැගෙනහිර පැත්තේ මැද කොටසේ පිවිසුමක් ඇති අතර එහි ද නිදන් සෙවීම සඳහා තවත් වළක් කපා ඇත. මෙම පිවිසුමෙන් නැගෙනහිර පැත්ත දෙස බලන විට, ටෙරස් A හි නෙරුමේ පාලම එයට කෙළින්ම ඉදිරියෙන් විහිදෙන අතර, ඉහළ පුරාවිද්‍යා ස්ථානයට දිවෙන පදික වේදිකාව එහි කෙළවරට සම්බන්ධ වී ඇත. මේ නිසා A1 ගොඩනැගිල්ල සමස්ත පුරාවිද්‍යා භූමියේම වැදගත් අංගයක් බවට පත්ව ඇත.

(පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ එක් පර්යේෂකයෙකු වන බණ්ඩාර මහතා අනුමාන කරන්නේ, මෙම ස්ථානය, ගල් කණුවල හැඩය, ගල් කණුවල සංඛ්‍යාව ආදිය අනුව මෙය උපෝසථඝරයක නටබුන් විය හැකි බවයි.)

A2 ගොඩනැගිල්ල

ටෙරස් A හි නිරිතදිග කෙළවරට ආසන්නව, මීටර් 2ක් උස ගල් කණුවක් ගල් කණු සහිත ගොඩනැගිල්ලක් පෙන්නුම් කරයි. පාදමේ ගල් සහ පිටත බිත්තියේ සලකුණු පෙන්වන ගල් රේඛාව පසට යටවී ඇති බැවින් දැකිය නොහැක. ස්වාභාවික ගල් ටෙරස රඳවන බැම්මෙන් මීටර් 16ක් පමණ දිගක් තහවුරු කළ හැකි වුවද, ගොඩනැගිල්ලේ හැඩය හා ප්‍රමාණය පැහැදිලි නැත. (ඡායාරූපය 1-11)

A3 ගොඩනැගිල්ල

ටෙරස් A හි නැගෙනහිර පැත්තේ සහ A1 ගොඩනැගිලි සලකුණේ දකුණු පැත්තේ, ගං පතුලට බසින කුඩා පඩිපෙළට වයඹ දෙසින් මීටර් 3ක් පමණ දුරින්, ගොඩනැගිල්ලක පිවිසුමක් පෙන්නුම් කරන කොරවල්ගලක් (දිග 140cm, උස 50cm, ඝනකම 20cm) ඇත. පියගැටපෙළ තුනෙන් එකක් වන සඳකඩපහන (අරය 65 cm, ඝනකම 15 cm) සහ මුරගල (උස 40 cm, පළල 35 cm, ඝනකම 15 cm) නිදන් හොරුන් විසින් කඩා විනාශ කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, ගොඩනැගිල්ලේ අත්තිවාරම පැහැදිලි නැති අතර, එහි හැඩය සහ ප්‍රමාණය පැහැදිලි නැත. (ඡායාරූපය 1-12)

A4 ගොඩනැගිල්ල

මෙය ටෙරස් A හි විශාල පඩිපෙළ නටබුන් වලට දකුණින් මීටර් 60ක් පමණ දුරින් සහ A3 ගොඩනැගිලි නටබුන් වලට බටහිර දෙසින් මීටර් 20-30ක් පමණ දුරින් විවෘත පාෂාණය මත පිහිටා ඇත. විවෘත පාෂාණය මත සෙන්ටිමීටර 5ක් පමණ ගැඹුරට මීටර් 1.5 x මීටර් 3 සෘජුකෝණාස්‍රයක් කැටයම් කර ඇත. එය ගොඩනැගිල්ලක පාදමක්ද නැතහොත් වැසි ජලය ගබඩා කරන පහසුකමක්ද යන්න නොදනී, නමුත් සෘජුකෝණාස්‍රයේ නැගෙනහිර පැත්තේ පහළට විහිදෙන කාණුවක් ඇති අතර, මෙහි වැසි ජලය ගබඩා කර ඇති බවට ඉහළ සම්භාවිතාවක් ඇත.

ගල් පාලමේ නටබුන්

A1 ගොඩනැගිල්ලේ ඉදිරියෙන් නැගෙනහිරට දිවෙන නෙරුමක (pier) ඉදිකර තිබේ. මෙය පඩිසර කොටසක් ලෙස පෙනෙන ටෙරස් කොටසකින් (විශාලත්වය මීටර 7 පළල, 11 දිග) සමන්විතය. මෙය ගල් බැම්මකින් වටවී ඇත.

මෙම නෙරුම දෙපසම විශාලව කපා නිම කළ ගල් තබා ඇති අතර, මැදින් මාර්ගයක් ලෙස ව්‍යාප්ත වී ඇත. මෙය ගඟේ එපිට තීරයට දිවෙන, එකම හැඩයෙන් යුතු මාර්ගයකට සම්බන්ධ කළ බව පෙනේ. මෙය පාලමකින් සම්බන්ධ වී ඇතැයිද අනුමාන කෙරේ.

මෙහි ගොඩනැගිල්ල සෑදූ විශාල ගල් කුට්ටිය තන ලද අයුරින් දැකිය හැක. නමුත්, ගඟේ දෙපසවල (විශේෂයෙන් නැගෙනහිර තීරයේ) පාලම සම්බන්ධ වූ ගල් බැම්ම බිඳ වැටී ඇති බැවින් පාලමද බිඳී ඇති අතර, ගඟේ පතුලේ විශාල ගල් කැබලි පැතිරී තිබේ. (ඡායාරූපය 1-14)

ගොඩනැගිල්ල සෑදූ විශාල ගල් කුට්ටි කඩා වැටී ඇත. දෙගොඩේම (විශේෂයෙන් නැගෙනහිර ඉවුර පැත්තේ) මාර්ගයේ අග්‍රයේ තිබූ ගල් බැම්ම කඩා වැටීම නිසා පාලම කඩා වැටී ඇති අතර, ගල් ද්‍රව්‍ය විශාල ප්‍රමාණයක් ගං පතුලේ විසිරී ඇත. (ඡායාරූපය 1-14)

ජල මාර්ගය සහිත පාදක මාර්ගය B

නැගෙනහිර පැත්තේ දිය පහරේ ඉහළ කොටසට අනුරූප වන, කඳුවැටිය A (ටෙරස් A) සහ ජනාවාස ප්‍රදේශයක් (C, D, E, F යන එක් එක් කඳුවැටියේ අග) සම්බන්ධ කරන පෙත්මගක නටබුන් මෙහි දක්නට ලැබේ. මෙය දිය පහර දිගේ නැගෙනහිර සිට බටහිරට මීටර් 300ක් පමණ දුරට විහිදෙන අතර, බෑවුම් සහිත ප්‍රදේශවල පඩිපෙළවල් ද ඇත.

මෙම පෙත්මගේ පළල සෙන්ටිමීටර 150ක් පමණ වේ. දෙපසම සෙන්ටිමීටර 40ක් පමණ පළල සහ උස, සෙන්ටිමීටර 150ක් දිග කැපූ ගල් ආරක්ෂක වැටක් ලෙස සකසා තිබූ අතර, උතුරු පැත්තේ ආරක්ෂක වැටේ ජලය සැපයීම සඳහා ගල් කාණුවක් ද සවි කර තිබුණි. මෙම ගල් කාණුවේ විසිරුණු කොටස් ඡායාරූපවලින් දැකිය හැකිය (ඡායාරූපය 1-15).

මෙම පෙත්මග බටහිර පැත්තේ පහළ කොටසේදී පාහේ සෘජුව විහිදෙන අතර, නැගෙනහිර පැත්තේ ඉහළ කොටසට පිවිසෙන විට ස්වාභාවික භූමි ප්‍රදේශය භාවිත කරමින් වක්‍රයක් ගනී. දකුණු පැත්තේ කඳුකර කොටසේ, සමහර කඳු වැටි කපා මාර්ගය පුළුල් කර ඇති බවට සලකුණු ඇති අතර, බෑවුම් සහිත ස්ථාන 4 හෝ 5ක් අතර කැපූ ගල් පඩිපෙළවල් (පියගැට 5 සිට 10 දක්වා) පැහැදිලිවම දැකගත හැකිය.

මීට අමතරව, නැගෙනහිර සහ බටහිර කෙළවර අතර උන්නතාංශ වෙනස මනිනු නොලැබුවද, ගස්වල උස සහ අනෙකුත් දෘශ්‍ය නිරීක්ෂණ මත පදනම්ව එය මීටර් 60ක් පමණ (සාමාන්‍ය බෑවුම අංශක 10ක් පමණ) වේ.

ගල් කාණු පද්ධතිය මගින් ජල සැපයුම

දිය පහරේ ඉහළ කොටසේ ජලය, C ටෙරසයට සම්බන්ධ කුඩා ජලාශයක (ගලින් සාදන ලද සමචතුරස්‍රාකාර ජලාශයක්) ගබඩා කර ඇති බව පෙනේ. එතැනින් පහළ බටහිර දෙසින් පිහිටි A ටෙරසය වෙත ජලය සැපයීම සිදු කර ඇත්තේ පාදක මාර්ගයේ උතුරු පැත්තේ ඇති ගල් කාණුවක් මගිනි.

මෙම ගල් කාණු කොටස් වල පළල හා උස සෙන්ටිමීටර 30ක් පමණ වන අතර, දිග සෙන්ටිමීටර 100 ත් 150 ත් අතර වේ. එහි ඉහළ මතුපිට සෙන්ටිමීටර 13ක පළලක් හා ගැඹුරක් සහිත අර්ධ සිලින්ඩරාකාර ලෙස කපා ඇත. කෙසේ වෙතත්, දැඩි බෑවුම් සහිත ස්ථානවල හෝ පඩිපෙළක් ඇති තැන්වල ගල් කාණු සෘජුවම සම්බන්ධ කිරීමට නොහැකි බැවින්, කාණු පියගැටපෙළක් ලෙස සවි කර, ජලය අඛණ්ඩව කුඩා දිය ඇලි ලෙස පහළට වැටෙන ආකාරයට සකස් කර ඇති බව පෙනේ.

අර්ධ සිලින්ඩරාකාරව කපා ඇති ගල් කොටස් වඩා වෙනස්ව, මෙම “දිය ඇලි කාණුව” එක පැත්තකින් (ඉහළ ප්‍රවාහයේ කෙළවර) ජලය නවත්වන ලෙස කපා ඇති බැවින්, එහි භාවිතය පැහැදිලිව වටහා ගත හැකිය (ඡායාරූප 1-16 සහ 1-17). කඩා වැටුණු පෙත්මග පැත්තේ, මෙම වර්ග දෙකේම ගල් කාණු විශාල ප්‍රමාණයක් විසිරී ඇත. ඒ අතරින්, වලක් සහිත ගල් කාණු 32ක් ද, එක් පැත්තකින් ජලය නවත්වන “දිය ඇලි කාණු” 24ක් ද සොයාගෙන ඇත.

“දිය ඇලි කාණු” බොහොමයක් කෙටි ඒවා වන බැවින්, මෙම ජල සැපයුම් පද්ධතිය කුඩා දිය ඇලිවල අඛණ්ඩ අලංකාර දසුනක් සහ ජල ශබ්දයක් මගින් පාදක මාර්ගය අලංකාර කිරීමට භාවිතා කර ඇති ආකාරය පහසුවෙන් සිතාගත හැකිය.

C කඳුවැටිය

මෙම කඳුවැටිය පිහිටා ඇත්තේ ටෙරස් A හි ගල් පාලමට නැගෙනහිරින් මීටර් 300ක් පමණ දුරින්, දිය පහර දිගේ ඇති පෙත්මග ඔස්සේය. මෙහිදී දිය පහරක් උතුරු හා බටහිර දෙසට ගලා බසී. කඳුවැටියේ බටහිර හා උතුරු කෙළවරේ, C ටෙරසයට ආධාරක වන ගල් බැම්මක් ඉදිකර ඇති අතර, ටෙරසයේ ගිනිකොන පැත්තේ ගොඩනැගිල්ලක අත්තිවාරම යැයි සැලකෙන C1 අත්තිවාරම් නටබුන් පිහිටා ඇත. තවදුරටත් දකුණට, කඳුවැටිය දිගේ මීටර් 50ක් පමණ සෙමින් නැගීමෙන් පසු, රඳවන බැම්මක් මගින් නිර්මාණය කරන ලද සමතලා භූමියක ගල් කණු සමූහයක් සහිත C2 ගොඩනැගිල්ලක නටබුන් දක්නට ලැබේ.

මීට අමතරව, C2 ට නැගෙනහිර පැත්තේ මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ විවෘත ගල් තලාවක ඉහළ කොටසේ C3 නටබුන් සහ තරමක් ඊසානදිග පැත්තේ F1, F2 වැනි නටබුන් ද (කඳුවැටිය F කඳුවැටිය C වෙතින් වෙන් වන්නේ කෙළවරදී පමණි; එය කුඩා කඳුවැටියක අඛණ්ඩ පැවැත්මකි) පිහිටා ඇත. තවද, ටෙරස් C හි උතුරු පැත්තේ, ජලය ගබඩා කිරීම සහ B පෙත්මග ඔස්සේ ජල සැපයුමට ජලය සැපයීම සඳහා කුඩා ජලාශයක් (හතරැස් ගල් ජලාශයක්) ඇති අතර, එය අඩක් වැසී තිබුණද එහි මුල් හැඩය හොඳින් ආරක්ෂා වී ඇත.

මෙම ප්‍රදේශයේ විසිරී ඇති බොහෝ ගොඩනැගිලි නටබුන් දක්නට ලැබේ. වටේටම වෙනත් පුරාවිද්‍යා නටබුන් වලින් වට වී ඇති බැවින්, ටෙරස් C එහි මධ්‍යම කාර්යභාරයක් ඉටු කළ ස්ථානයක් බව පැහැදිලිය.

ගල් පොකුණ (ජල ටැංකිය)

ටෙරස් C හි උතුරු පැත්තට යාබදව, උතුරේ සිට දකුණට පිළිවෙලට තබා ඇති දිගු හා මනාව කැපූ විශාල ගල් පුවරු (45 cm x 35 cm x 200 cm) පරිපූර්ණ ලෙස සංයෝජනය කර ඉදිකරන ලද කුඩා ජාල පොකුණක නටබුන් වේ. පොකුණේ ප්‍රමාණය පිටතින් මනින විට 450 cm x 280 cm වන අතර ඇතුළතින් මනින විට 420 cm x 190 cm වේ. පතුලේ පස් හා වැලි තැන්පත් වී ඇති නිසාත්, ජලය රැඳී ඇති නිසාත් නිවැරදිව මැනිය නොහැකි වුවද, එහි උස සෙන්ටිමීටර 150ක් හෝ ඊට වැඩි විය යුතුය. බටහිර පැත්තේ (පහළට ගලා යන පැත්ත), පොකුණ වටා පහත් බැම්මක් තැනීමට භාවිත කළ බව පෙනෙන ගල් වැඩවල සලකුණු ඇත.

මෙම ජල ටැංකියේ සිට පෙත්මග දිගේ ඇති ජල සැපයුමට (ගල් කාණුවට) ජලය සැපයූ ආකාරය පැහැදිලි නැත. මන්ද, පිටතින් රොන්මඩ තැන්පත් වීම හේතුවෙන් ජලාපවහන වරායක් තහවුරු කිරීමට නොහැකිය (ඡායාරූප 1-18 සහ 1-19).

ගොඩනැගිලි නටබුන් C1

ටෙරස් C (ගිනිකොන පැත්තේ) ඇතුළත, ඉහත සඳහන් කළ රඳවන බැම්මට සමාන මීටර් 1ක් පමණ උසැති ගල් බැමි සලකුණක් ඊසානදිග කෙළවරේ සිට දකුණට හා නැගෙනහිරට විහිදෙනු දැකිය හැකිය. මෙම ගොඩනැගිල්ලේ ප්‍රමාණය අස්ථිර වන්නේ කොටස් පස් හා වැලි වලින් වැසී ඇති බැවිනි. නමුත් ඉහළ භූමියේ මනාව කැපූ ගල් ද්‍රව්‍ය විසිරී ඇති බැවින්, එය යම් ආකාරයක ගොඩනැගිල්ලක අත්තිවාරමක් හෝ මෙය රඳවන බැම්මක් ලෙස යොදාගෙන තවදුරටත් ඇතුළතින් ඉදිකළ ටෙරස් බැම්මක් විය හැකිය. (ඡායාරූප 1-20 / 1-21, රූපය 1-3)

ගොඩනැගිලි නටබුන් C2

C1 සිට ගිනිකොන දෙසට මීටර් 20ක් පමණ ගමන් කරන විට, උතුරු-ඊසාන සිට දකුණු-නිරිත දෙසට විහිදෙන ගල් බැම්මක් රඳවන බැම්මක් ලෙස ඉදිකර ඇති අතර, නැගෙනහිර පැත්තේ ඉහළ භූමියේ ගොඩනැගිල්ලක (C2) සලකුණක් ඇත. C2 ගොඩනැගිලි සලකුණේ උතුරු පැත්තේ සඳකඩපහන්, මුරගල්, සහ කොරවක්ගල් සහිත පඩිපෙළ වැනි ගල් නටබුන් විසිරී ඇති බැවින්, විහාර ගොඩනැගිල්ලේ පිවිසුම (ඇතුල්වීම) මෙහි තිබූ බව දැකිය හැකිය (ඡායාරූප 1-22, 1-23).

සඳකඩපහන (ඡායාරූප 1-24) දළ වශයෙන් සෙන්ටිමීටර 60ක අරයක් සහිත අර්ධ වෘත්තාකාර හැඩයෙන් යුක්ත වන අතර, එහි ඝනකම සෙන්ටිමීටර 27කි. මතුපිට තුනී කැටයමක් දක්නට ලැබුණද, රටාව පැහැදිලි නැත. මුරගල් (ඡායාරූප 1-25) එකක් පමණක් නැගෙනහිර පැත්තේ කොරවක්ගල අසල ඉතිරිව ඇති අතර, එහි උස සෙන්ටිමීටර 60ක්, පළල සෙන්ටිමීටර 35ක්, සහ ඝනකම සෙන්ටිමීටර 15ක් වන අතර, එහි කිසිදු රටාවක් නොමැත.

වැසිකිළි නටබුන්

C2 නටබුන්වල දකුණු කෙළවරේ සිට තවත් මීටර් 15ක් දකුණට ගමන් කරන විට, දිය පහර දෙසට බෑවුමේ අඩක් වැසී තිබූ වැසිකිළි ගලක් දක්නට ලැබේ. කෙසේ වෙතත්, මුළු ප්‍රදේශයම පස් හා වැලි වලින් වැසී තිබූ අතර, අවට ප්‍රදේශයේ වැසිකිළි ගොඩනැගිල්ලක කිසිදු සලකුණක් දක්නට නොලැබේ (ඡායාරූප 1-26).

ගොඩනැගිලි නටබුන් C3

C2 ට තවදුරටත් ගිනිකොන දෙසින් ගල් තලාවේ ඉහළ කොටසේ පිහිටා ඇති මෙය, 4 x 4 අත්තිවාරම් ගල් කණු (හරස්කඩ 30 cm x 30 cm සහ වත්මන් මතුපිට සිට 90 cm උස) සහිත ගොඩනැගිල්ලක නටබුන් වේ. සඳකඩපහන (අරය 50 cm, ඝනකම 20 cm), ගල් පුවරු (115 cm x 85 cm x 15 cm) වැනි ගල් නටබුන් විසිරී ඇත. ගල් පේළිවලට සිදුව ඇති දැඩි හානි හේතුවෙන් ගොඩනැගිල්ලේ මුල් හැඩය සහ පරිමාණය විනිශ්චය කිරීම අපහසුය. නමුත් ගල් කණු හොඳින් සංරක්ෂණය වී ඇති අතර, මධ්‍යයේ ඇති එක හැර ගල් 15ක් උතුරට, දකුණට, නැගෙනහිරට සහ බටහිරට සමාන්තරව පසෙකින් පිහිටා ඇත (ඡායාරූප 1-27).

පුනීල හැඩැති ගල

කඳුවැටිය C සහ කඳුවැටිය D අතර උතුරට ගලා යන දිය පහරේ (ටෙරස් C රඳවන බැම්මේ දකුණු කෙළවරට ආසන්නව) ගං පතුලේ සොයාගත් ඝනක හැඩැති ගල් පුවරුවකි. මෙය පුනීලයක් මෙන් විදින ලද අතර කුඩා සිදුරක් ඇත. පිටතින් අලංකාර සෘජු රේඛාවක් උඩට නෙරා ඇත. එය මුලින් ජල සැපයුම වැනි ජලයට අදාළ පහසුකම්වල අංගයක් වන්නට ඇතැයි සිතිය හැකි වුවද, අසල ගල් කාණු වැනි කෘත්‍රිම වස්තූන් නොමැති අතර, එහි භාවිතය නොදනී. පස් හා වැලි වලින් වැසී නොතිබී ගං පතුලේ අස්වාභාවික ලෙස තබා තිබූ බැවින් එය වෙනත් ස්ථානයකින් ගෙන ආ බව පෙනේ (C2 ගොඩනැගිල්ලේ දකුණු පැත්තේ ඇති වැසිකිළි ගලට සම්බන්ධ විය හැකි බවට සැක කෙරේ) (ඡායාරූප 1-28, 1-29)

D1 ගොඩනැගිලි නටබුන්

මෙම නටබුන් පිහිටා ඇත්තේ ටෙරස් C ට ඉහළින් දිය පහරේ ඊසානදිග පැත්තේ ප්‍රතිවිරුද්ධ ඉවුරේ වන අතර, දකුණු පැත්තේ සෘජු කඳු ගැටයක් ඉහළට විහිදේ. ගොඩනැගිල්ලේ අත්තිවාරමේ පිටත කොටස නිවැරදිව මැනිය නොහැක, මන්ද ගල් පේළි අර්ධ වශයෙන් පසට යට වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම ගොඩනැගිල්ල නැගෙනහිර-බටහිර දළ වශයෙන් මීටර් 25ක් සහ උතුරු-දකුණු දළ වශයෙන් මීටර් 15ක ප්‍රමාණයකින් යුක්ත වන්නට ඇත.

මෙහි ගල් කණු 16ක් 4×4 අනුකෘතියක පිහිටා ඇති අතර, ඒවායේ උස සෙන්ටිමීටර 55ක් පමණ වේ. එක් එක් ගල් කණුවේ හරස්කඩ 30 cm x 30 cm වන අතර, ගල් කණු අතර දුර සෙන්ටිමීටර 165කි. ගල් කණු සමූහයේ බටහිර පැත්තේ මීටර් 1ක් පමණ ගැඹුරු වළක් කපා ඇත. ගල් පුවරු (115 cm x 135 cm x 20 cm) සහ සඳකඩපහන් (අරය 50 cm, ඝනකම 20 cm) වැනි වෙනත් නටබුන් ගොඩනැගිල්ල පුරා විසිරී ඇත. මේවා නිදන් හොරුන් විසින් විස්ථාපනය කර ඇති බව පෙනේ (රූපය 1-5, ඡායාරූපය 1-30).

F2 ගොඩනැගිලි නටබුන්

D2 සිට දකුණට මීටර් 25ක් පමණ බෑවුම දිගේ ගියහොත් D3 ගොඩනැගිලි නටබුන් හමු වේ. එහි උතුරු පැත්තේ පිවිසුම් සලකුණක් පෙන්වන පියගැටපෙළ 5ක් ඇත. පඩිපෙළේ පළල සෙන්ටිමීටර 120ක් වන අතර, පා තැබීමේ ගැඹුර සෙන්ටිමීටර 30කි. දකුණු පැත්තේ ඇති ස්ථානය (ටෙරස්) දළ වශයෙන් මීටර් 15ක වර්ග ප්‍රමාණයකින් යුක්ත බව අනුමාන කළ හැකිය.

ස්ථානයේ නිරිතදිග කෙළවරට වන්නට 4×4 අත්තිවාරම් ගල් කණු (සියල්ල 30 cm x 30 cm හරස්කඩකින් යුක්ත) උතුරු, දකුණු, නැගෙනහිර, සහ බටහිර දිගේ පිහිටා ඇතත්, බොහෝ ඒවා කැඩී ඇත. කණු 11ක් තවමත් ස්ථාවරව ඇති අතර පොළොව මතුපිට සිට සෙන්ටිමීටර 50ක් පමණ උසට නැඟී සිටියි. කණු අතර දුර පිළිවෙලින් සෙන්ටිමීටර 80 සිට 100 දක්වා වේ. මෙම ගල් කණු සමූහය වටා (මීටර් 4කට වඩා අඩු වර්ග ප්‍රමාණයක් සහිත කුඩා ගොඩනැගිල්ලක්) කොරිඩෝවක පැහැදිලිව පෙනෙන පරිදි පහත් ගල් පේළි දෙකක් ඉතිරිව ඇත. (ඡායාරූපය 1-32, රූපය 1-6)

D4 ගොඩනැගිලි නටබුන්

මෙම ස්ථානය D1 ගොඩනැගිල්ලේ බටහිර පැත්තේ පිහිටා ඇති අතර, උතුරේ ප්‍රධාන දිය පහරේ (B මංපෙත සහිත පැත්තේ) නිම්න පැත්තේ ඉදිකරන ලද දිගු රඳවන බැම්මකින් (නැගෙනහිර-බටහිර දිගුව මීටර් 30ක් පමණ ඉතිරිව ඇත) මෙය ඉදිකර ඇත. රඳවන බැම්ම පස් හා වැලි පිටාර ගැලීම සහ විශාල ගස්වල මුල් හේතුවෙන් සැලකිය යුතු ලෙස කඩා වැටී ඇති අතර, සමහර කොටස්වල පමණක් ස්ථර 6ක ගල් බැම්මක් දැකිය හැකිය. ගල් කුට්ටි (විශාල ඒවා 100 cm x 150 cm x 20 cm පමණ වේ) අවට විසිරී ඇත.

මෙම ගොඩනැගිල්ල ස්ථර දෙකක ව්‍යුහයක් ලෙස තිබී ඇති අතර, මෙහි උතුරු පැත්තේ සහ නැගෙනහිර පැත්තේ ස්ථාන දෙකක පඩිපෙළ සලකුණු තහවුරු කළ හැකිය.

කඳුවැටිය E – ගල් ලෙන සහ වෙනත් ස්ථාන

මෙය කඳුවැටිය C සිට ප්‍රධාන දිය පහරේ උතුරු පැත්තේ පිහිටි විශාල කඳුවැටියකි. කඳුවැටියේ අග්‍රයේ විශාල ගලක් කඳු බෑවුමක් මෙන් ඉහළට නැඟී ඇති අතර, එහි නොගැඹුරු ගල් ගුහාවක් ඇත. ටෙරස් C දෙසින් බලන විට, දිය පහරෙන් එහා පැත්තේ ඇති සෘජු බෑවුමේ ගල් පඩිපෙළ සහිත මාර්ගයක් ඉදිකර ඇති බව පෙනේ. සෙවන සහිත ගල් කඳු මුදුනේ කුඩා හතරැස් ගොඩනැගිලි සලකුණු සහිත පටු සමතලා ප්‍රදේශයක් ඇත. මෙම කඳුවැටිය වටා ඊසාන දෙසට ගියහොත්, ගල්තලා බෑවුමේ කපන ලද පඩිපෙළ නටබුන් සහ කඳුවැටියේ ඉහළ කොටසේ (අවට ගවේෂණය නොකළ ප්‍රදේශය) පෙරළී ගිය බව පෙනෙන ස්තූපයක ගල් කණුවක් (යූපස්තම්භය) හමුවේ.

ගල් ලෙන සහිත බෑවුම් මාර්ගය – E1

උතුරු පැත්තේ සිට සෘජු ගල් බිත්ති තුනකින් යුක්තව ඉහළට නෙරා ඇති විශාල ගල් කුලෙහි ගිනිකොන පැත්තේ කඳු බෑවුම යට, මීටර් 7ක් දිග, මීටර් 2.5ක් ගැඹුරු සහ පිටතින් මීටර් 3.1ක් උසැති නොගැඹුරු ගල් ගුහාවක් ඇත. ගල දිගේ ගලා බසින වැසි ජලය නැවැත්වීම සඳහා කටාරමක් (drip ledge) කපා ඇත. ගුහාවේ බිම පස් හා වැලි වලින් වැසී ඇති බෑවුමක් වන අතර, එහි මුල් පෙනුම අවිනිශ්චිතය. උතුරු කෙළවරේ සිට ගල් කුල දක්වා, ගල ආරක්ෂා කිරීමට සහ ශක්තිමත් කිරීමට ගල් බැම්මක් යොදාගෙන ඇත. තවද, ගල් කුලේ බටහිර කෙළවරේ සිට ගුහාව ප්‍රදේශය වටා (සමතලා භූමියක් හෝ පහත් ගල් බැම්මක් සාදන රඳවන බැමි සලකුණු) ගල් වැඩවල සලකුණු ද දැකිය හැකි විය. ගල් ගුහාව පිටත කොටස සමතලා කර ඇති අතර එය ගල් ගුහාවෙන් ඔබ්බට මිනිසා විසින් සාදන ලද දිගුවක් විය හැකි බව පෙන්නුම් කරයි.

මෙම ගල් ගුහාව භික්ෂූන් වහන්සේලා භාවනා කටයුතු සඳහා භාවිතා කරන්නට ඇති අතර, එය මුළු සුදුකන්ද පුරාවිද්‍යා භූමියේම පැරණිතම ඉදිකිරීම විය හැකිය. බෑවුමේ ඉතිරිව ඇති ගල් සැකැස්ම අනුව, පෙර කාලයේ මෙම ගුහාවට ළඟා වීම වඩාත් පහසු වන්නට ඇත. මෙම ගල් පඩිපෙළේ බටහිර පැත්තේ බෑවුමේ පහළ කොටස දක්වා විශාල පාෂාණයේ පාමුල සිට ගල් පුවරු සහ ගල් කණු විසිරී ඇත, නමුත් ඒවායේ මුල් හැඩය සහ භාවිතය නොදනී. (ඡායාරූප 1-33, 1-34)

ගල් ලෙන සහිත විශාල ගල් කුලට ඊසාන දෙසින් මීටර් 20ක් දුරින් පිහිටි තවත් නිරාවරණය වූ ගල් තලා බෑවුමක සෙන්ටිමීටර 35ක පළලකින් සහ සෙන්ටිමීටර 160ක සම්පූර්ණ දිගකින් යුත් කුඩා පඩිපෙළක් කැටයම් කර ඇත. සෙන්ටිමීටර 7ක උසකින් සහ සෙන්ටිමීටර 25ක නැඟුමක් සහිත පියගැට 7ක් ඉතිරිව ඇති අතර, ගොඩනැගිල්ලේ අත්තිවාරමේ ගල් කණු සමූහයක් ගිනිකොන පැත්තේ පහළ සමතලා භූමියේ දැකිය හැකිය. එම ස්ථානය දළ වශයෙන් මීටර් 5ක වර්ග ප්‍රමාණයකින් යුක්ත වන බව අනුමාන කළ හැකි අතර, එහි හැඩය අවිනිශ්චිතය. පඩිපෙළේ ඉහළින් ඇති ගල් තලා බෑවුමේ 220 cm x 80 cm x 25 cm ප්‍රමාණයේ විශාල ගල් පුවරුවක් ඇත. (ඡායාරූපය 1-35, 1-37)

යූප ගල E3

ගල් පඩිපෙළට ඊසාන දෙසින් මීටර් 30ක් දුරින් පිහිටි කඳුවැටියේ බෑවුමේ නිදන් හොරුන් විසින් සිදුකළ කැනීමක් ඇත. එහිදී භූගතව තිබූ බවට සිතිය හැකි ගල් කණු ගොඩ දමා ඇති අයුරු දැකිය හැකිය. වළ පස්වලින් වැසී ඇති අතර වෙනත් පුරාවස්තු හමු නොවේ. කැඩී ගිය යූපස්තම්භයක් යැයි සිතිය හැකි අෂ්ටාස්‍රාකාර කණුවක් (දිග 80 cm, විෂ්කම්භය 18 cm) එහි පැත්තක පෙරළී තිබේ. මෙය උතුරු පැත්තේ බෑවුමේ ඉහළ කොටසේ සිට පෙරළී ආ බවක් පෙනෙන අතර, එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ ගවේෂණය නොකළ ඉහළ කොටසේ ස්තූපයක් තිබී ඇති බවයි. (ඡායාරූපය 1-38)

D3 ගොඩනැගිලි නටබුන්

මෙම කඳුවැටිය මත ගොඩනැගිලි 3ක සලකුණු හමු වේ. පහතින්, එක් එක් නටබුන් බෑවුමේ ඉහළ කොටසේ සිට (දකුණු පැත්තේ) පිළිවෙලට විස්තර කෙරේ.

සමතලා බිමේ (ගොඩනැගිලි භූමි කොටස) දකුණු පැත්තේ පියගැටපෙළක් (සෙන්ටිමීටර 120ක් පළල ගල් පියගැට 3ක්) ඇත. භාවිතා කර තිබූ සඳකඩපහන සහ මුරගල ඉතිරිව ඇත. වම් සහ දකුණු කොරවක්ගල් සෙන්ටිමීටර 60ක් උසින් සහ සෙන්ටිමීටර 15ක් ඝනකමින් යුක්තය. මුරගල සෙන්ටිමීටර 90ක් උස, සෙන්ටිමීටර 35ක් පළල සහ සෙන්ටිමීටර 15ක් ඝනකමින් යුක්ත වූ නමුත්, සඳකඩපහන සෙන්ටිමීටර 30ක අරයක් සහ සෙන්ටිමීටර 25ක ඝනකමක් සහිතව ඉතා කුඩා වූ අතර, දෙකෙහිම කැටයම් නොමැතිව සරල විය. ගොඩනැගිල්ලේ ස්ථානයේ ඉතිරිව ඇති වැසිකිළි ගල සෙන්ටිමීටර 65 x 50ක සම්පූර්ණ ප්‍රමාණයකින් සහ සෙන්ටිමීටර 20ක ඝනකමකින් යුත් ගල් පුවරුවකි. සිදුරේ ප්‍රමාණය අනුව එය මුත්‍රා සඳහා යැයි පෙනේ.

අත්තිවාරමේ ගල් කොටස් පමණක් ඉතිරිව ඇති අතර, ස්ථානයේ හැඩය උත්තල වන අතර බටහිර පැත්තේ සෘජු බෑවුම දෙසට විශාල ලෙස නෙරා ඇත. අත්තිවාරම සඳහා හෝ ගොඩනැගිල්ලේ පිටත ආවරණයේ අත්තිවාරම සඳහා භාවිතා කරන ලද ගල් දිගටි වන අතර දිග මීටර් 2ක් සහ ඝනකම 20 cm x 20 cm වේ. බටහිර පැත්තේ උත්තල කොටසේ ගල් පේළි සෘජු බෑවුමේ වගුරු බිම දෙසට කඩා වැටෙමින් පවතී. උත්තල කොටසේ දෙපස සෙන්ටිමීටර 40ක හතරැස් ගල් තබා ඇත, නමුත් මුල් හැඩය නොදනී. ජල සැපයුම් පහසුකම B ට සමාන ගල් කාණුවක් ස්ථානයේ ගල් පේළියේ උතුරු පැත්තේ ඉතිරිව ඇති බැවින්, නැගෙනහිර පැත්තේ බෑවුමේ ඉහළ කොටසේ සිට (ගවේෂණය නොකළ) ජලය ගමන් කරන්නට ඇති බවට සම්භාවිතාවක් ඇත. (ඡායාරූපය 1-39 · 1-40)

කඳුවැටියේ කෙළවරේ පිහිටි ගොඩනැගිල්ලේ ස්ථානයේ, අත්තිවාරමේ ගල් කණු වත්මන් භූමියේ මතුපිට සිට සෙන්ටිමීටර 30ක උසකින් පෙළගස්වා ඇති අතර, දකුණු පැත්තේ පිවිසුමේ සරල සඳකඩපහනක් සවි කර ඇත. ගොඩනැගිල්ලේ පිටත ගල් පේළි වැසී ඇති බැවින් ඒවා මැනිය නොහැක, නමුත් එය දළ වශයෙන් මීටර් 10 x මීටර් 20ක සමතලා භූමියක පිහිටා තිබූ බව පෙනේ. 4 x 4 ගල් කණු සමූහය, මධ්‍යයේ නිදන් හොරුන් විසින් කපන ලද විශාල වළ හැර, මුල් හැඩයට ආසන්න හැඩයකින් පෙළගස්වා ඇති අතර, එක් ගල් කණුවක හරස්කඩ 20 cm x 20 cm වේ. මෙම ගල් කණු සමූහයේ උතුරු සහ බටහිර පැතිවල 100 cm x 150 cm x 15 cm ගල් පුවරු වැනි විවිධ ගල් කුට්ටි විසිරී ඇත, නමුත් මේවා නිදන් හොරුන් විසින් ගෙන ගිය බවට අනුමාන කළ හැකිය. (ඡායාරූපය 1-41)

ස්තූපයේ නටබුන්

මෙම එකම ස්තූපය පිහිටා ඇත්තේ නැගෙනහිර කඳුවැටියේ (උතුරේ සිට දකුණට විහිදෙන ප්‍රධාන කඳුවැටියේ) මුදුනේය. එය C ලක්ෂ්‍යයට ගිනිකොන දෙසින් මීටර් 200ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. (ඡායාරූපය 1-42). චෛත්‍යයේ නටබුන් කුඩා වූ අතර, විෂ්කම්භය මීටර් 5ක් පමණ විය. නිදන් හොරුන් විසින් කැනීම් සිදුකළ සලකුණු ද විය. කඳුවැටිය සිහින් නිසා, එය ඕනෑවට වඩා විශාල නම් වේදිකාවක් තැනීමට නොහැකි වනු ඇත. මෙම නටබුන් ස්තූපයේ සිට සුදුකන්ද නටබුන් දැකිය හැකි අතර, එය කැලෑවෙන් වැසී නොතිබුනේ නම්, බොහෝ නටබුන් දැකිය හැකිව තිබිණි.

මෙම බෞද්ධ ස්තූපයේ නටබුන් 2011 යළි ගවේෂණ කණ්ඩායම විසින් සොයා ගන්නා ලදී. නමුත් පෙර වසරේ කණ්ඩායම විසින් නටබුන්වල ඊසානදිග පැත්තේ කඳුවැටිය E හි දකුණු පාමුල බෞද්ධ ස්තූපය සඳහා භාවිතා කර ඇතැයි සිතූ යූප ගලක් (E3) සොයා ගෙන තිබුණි. කෙසේ වෙතත්, මෙම ස්තූපයට සෘජු රේඛාවකින් මීටර් 200ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇති අතර දිය පහරවල් ද වෙනස් වන බැවින්, දෙක අතර සම්බන්ධය නිශ්චිත නැත. යළි ගවේෂණ කණ්ඩායම කඳුවැටිය E හි ඉහළ කොටස ද ගවේෂණය කළ නමුත්, කාලය සීමිත වූ නිසා තවදුරටත් ස්තූප සලකුණු සොයා ගැනීමට නොහැකි විය. සොයාගත් බෞද්ධ ස්තූපයේ GPS මිනුම් 07° 45′ 02.7″ උතුරු අක්ෂාංශ සහ 80° 52′ 32.4″ නැගෙනහිර දේශාංශ ලෙස සටහන් විය.

මූලාශ

• Okamura, T., 2015. RUINS IN CENTRAL EASTERN AREA OF SRI LANKA — at the jungle of Amban Ganga Basin and the outskirts —. Tokyo: South Asian Ruins Exploration and Research Society (SARERS).

සම්බන්ධ වෙනත් පිටු

• ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි උරුම ස්ථාන
• ආසන්නයේ ඇති වෙනත් ආකර්ෂණ

වස්ගමුව ජාතික වනෝද්‍යානයේ කුමාර කන්ද (සුදුකන්ද) රජ මාලිගා භූමිය සිතියම

වස්ගමුව තුල සැඟවුණු කුමාර කන්ද (සුදුකන්ද) රජ මාලිගා භූමියට ගමන් මාර්ගය

අම්බලම (57) ආකර්ෂණ (9) ආසනඝර (7) ඉතිහාසය (0) උණුදිය උල්පත් (1) උරුමය (301) ඓතිහාසික උරුම ලිපි (3) ඓතිහාසික සිදුවීම් (1) කුළුදාගේ (1) ගිරි සෙල්ලිපි (8) ටැම්පිට විහාර (41) දිය ඇලි (4) දූපත් (1) දෙතිස් ඵල බෝධින් (5) දේවාල (2) පබ්බත විහාර (3) පර්වත චිත්‍ර (2) ප්‍රදීපාගාර (1) ප්‍රාග් ඉතිහාස ලිපි (1) ප්‍රාග් ඓතිහාසික (6) පාලම් (3) පුරාණ අමුණු (14) පුවරු හා ටැම් ලිපි (9) බලකොටු (11) මීටර 20-29 (1) මීටර 30-39 (1) යාල තුල නටබුන් (6) ලිපි (2) වනජීවී (2) වනජීවී ලිපි (1) වාරි කර්මාන්ත (27) වැව් හා ජලාශ (15) සංචාරක ආකර්ෂණ (14) ස්මාරක (4) සුසාන භූමි (5)

z Jaffna 3 (4) අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කය (41) අනුරාධපුර රාජධානිය (4) අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය (7) කළුතර දිස්ත්‍රික්කය (5) කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කය (31) කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කය (3) කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය (25) කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය (3) ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය (5) ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කය (6) ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කය (47) නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කය (5) පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කය (5) පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කය (14) පොළොන්නරුව රාජධානිය (7) බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය (3) මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කය (2) මන්නාරම දිස්ත්‍රික්කය (10) මන්නාරම දූපත (2) මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය (38) මාතර දිස්ත්‍රික්කය (5) මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය (7) මුලතිවු දිස්ත්‍රික්කය (27) මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කය (6) යාපනය දිස්ත්‍රික්කය (16) රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය (10) වවුනියා දිස්ත්‍රික්කය (8) හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කය (7)