ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ ගෘහ නිර්මාණ අංග තුනක් ලෙස වියතුන් විසින් සලකනු ලබන්නේ බෝධිඝරයත් චේතියඝරයත් ආසනඝරයත් ය. මෙයින් බෝධිඝරය පිළිබඳ වටදාගේ නම් වූ චේතිඝරය පිළිබඳවත් මූලාශ්‍රවල සඳහන් වෙතත් ආසනඝරය පිළිබඳ විස්තර වශයෙන් සඳහන් නොවේ. එහෙත් පැරණි අට්ඨකථාවලත් මහාවංශය දීපවංශය ආදී පැරැණි වංශ කතාවලත් මේ පිළිබඳව යම් යම් සඳහන් ඇත.
පුරාවිද්‍යාත්මකව තොරතුරු හා සැසදීමේදී සිරිපතුල් සංකේතය හා සම කාලීනව හෝ ඊට මඳ කාලයකට පසු ආසන බුදුන්ගේ සංකේතයක් ලෙස ප්‍රචලිත වී ඇති බව පෙනේ. ගුණපාල සේනාධීර මහතා (Buddhist Symbolism and Wish Fulfillment) ආසන හාවිතය ක්‍රිස්තු පූර්ව 3වන සියවසේ සිට 9වන සියවස දක්වා පැතිරී තිබු බව පවසයි. ලංකාවේ බුද්ධ ප්‍රතිමා නිර්මාණය ඇරඹීමත් සමග බුදුන් සිහිපත් කිරීමට සංකේත භාවිතය පසුබෑමකට ලක්විය.
ලංකාවේ විවිධ ප්‍රදේශ වලින් ආසනඝර නටබුන් ගණනාවක් හමු වී ඇත. පුලුකුණාව, කටුවන්නාව, හල්මිල්ලවැටිය, උත්තිමඩුව, ගනේවැව සහ දෙබරවැව යටාල වෙහෙර පුදබිම් වල සමහර ප්‍රචලිත ආසනඝර පිහිටා ඇත. මීට අමතරව ආසන හා ආසනඝර හම්බන්තොට දිස්ත්රික්කයේ වීරකැටිය නයිගල රජමහා විහාරයේ (අඩි 9 අඟල් 8 දිග සහ අඩි 4 අඟල් 4 පළල), සීගිරිය මහානාග පබ්බතාරාමය, නැගෙනහිර පළාතේ පිහිඹියාගොල්ලෑව (අඩි 8 දිග සහ අඟල් 10 අඟල් පළල) සහ වෙහෙරගල, (අඩි 11 අඟල් 8 දිග සහ අඩි 4 අඟල් 4 පළල) , අනුරාධපුර දිස්ත්රික්කයේ කොක්ඇබේ (අඩි 11 අඟල් 5 දිග සහ පළල අඩි 5 පළල), වව්නියාව දිස්ත් රික්කයේ පෙරියන්කුලම එළුපොතාන, තන්තිරිමලේ (අඩි 9 අඟල් 9 දිග සහ අඩි 4 පුළුල්), සේරුවිල, මැණික් වටදාගේ සහ රාජාංගනය හත්තිකුච්චි ආරාම සංකීර්ණයේ පවතී.
උත්තිමඩුව ආසනඝරය පිහිටා ඇත්තේ අනුරාධපුර දිස්ත්රික්කයේ උත්තිමඩුව ගම්මානයේ ය. මෙම ස්ථානය මුලින්ම ගවේෂණය කරන ලද්දේ 1962 දී ය. මෙම ගල් ආසනය අඩි 11 අඟල් 8 ක් දිග අඩි 5 ක් පළල සහ අඩි 1 ක් පමණ ඝනකමකින් යුක්ත විය. ආසනයේ තුන් පැත්තක් බොරදම් තීරුවකින් සරසා තිබේ.. අනෙකුත් ස්ථාන වල මෙන්ම මෙය අඩි කිහිපයක් උස ගල් කණු මත ආසනය තබා ඇත. බිම් සැලැස්ම මත පදනම්ව, අසනාඝරය සෘජුකෝණාස්රාකාර බවට විශ්වාස කෙරේ.
මුලාශ්‍ර
- ඇම්. ජී. රත්නපාල, 1997. වජ්‍රාසනය. සංකෘතික පුරාණය, 2(8), pp.31-38.
සම්බන්ධ වෙනත් පිටු
උත්තිමඩුව ආසනඝරය සිතියම
ඉහල සිතියමේ මෙම ස්ථානය පමණක් නොව කිලෝමීටර 20ක් ඇතුලත තවත් වැදගත් ස්ථාන ලකුණු වී ඇත. මේ ස්ථාන බැලීමට සිතියම කුඩා කර බලන්න. වැඩි විස්තර සඳහා අවශ්‍ය ස්ථානය මතට මුසිකය ගෙනයන්න. එසේ නැතිනම් click කරන්න.
ගූගල් සිතියම වෙනත් ස්ථාන වලට චලනය කර ගෙනයාමෙන් එම ප්‍රදේශයේ වැදගත් ස්ථාන බලාගත හැක.
උත්තිමඩුව ආසනඝරය ගමන් මාර්ගය
| අනුරාධපුරයේ සිට උට්ටිමඩුව අසනාඝරය දක්වා මාර්ගය |
| හරහා: ගල්කුලම දුර: කිලෝමීටර් 25 ගමන් කාලය: විනාඩි 30 ධාවන දිශාවන්: ගූගල් සිතියමේ බලන්න |
z Jaffna 3 (4) අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කය (42) අනුරාධපුර රාජධානිය (5) අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය (7) කළුතර දිස්ත්‍රික්කය (5) කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කය (31) කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කය (3) කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය (25) කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය (3) ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය (5) ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කය (6) ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කය (47) නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කය (5) පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කය (5) පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කය (14) පොළොන්නරුව රාජධානිය (7) බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය (3) මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කය (2) මන්නාරම දිස්ත්‍රික්කය (10) මන්නාරම දූපත (2) මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය (39) මාතර දිස්ත්‍රික්කය (5) මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය (7) මුලතිවු දිස්ත්‍රික්කය (27) මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කය (6) යාපනය දිස්ත්‍රික්කය (16) රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය (10) වවුනියා දිස්ත්‍රික්කය (8) හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කය (7)
Kovils (1) අම්බලම (57) ආකර්ෂණ (9) ආසනඝර (7) ඉතිහාසය (0) උණුදිය උල්පත් (1) උරුමය (303) ඓතිහාසික උරුම ලිපි (3) ඓතිහාසික සිදුවීම් (1) කුළුදාගේ (1) ගිරි සෙල්ලිපි (8) ටැම්පිට විහාර (41) දිය ඇලි (4) දූපත් (1) දෙතිස් ඵල බෝධින් (5) දේවාල (2) පබ්බත විහාර (3) පර්වත චිත්‍ර (2) ප්‍රදීපාගාර (1) ප්‍රාග් ඉතිහාස ලිපි (1) ප්‍රාග් ඓතිහාසික (6) පාලම් (3) පුරාණ අමුණු (14) පුවරු හා ටැම් ලිපි (9) බලකොටු (11) මීටර 20-29 (1) මීටර 30-39 (1) යාල තුල නටබුන් (6) ලිපි (2) වනජීවී (2) වනජීවී ලිපි (1) වාරි කර්මාන්ත (27) වැව් හා ජලාශ (15) සංචාරක ආකර්ෂණ (14) ස්මාරක (4) සුසාන භූමි (5)